Intoxicatie door een opioïde, onttrekkingssyndroom van een opioïde en psychische stoornissen door een opioïde De stoornis in het gebruik van een opioïde onderscheidt zich van intoxicatie door een opioïde, een onttrekkingssyndroom van een opioïde en psychische stoornissen door een opioïde (bijvoorbeeld een depressieve-stemmingsstoornis door een opioïde) doordat de stoornis in het gebruik van een opioïde een problematisch patroon van opioïdegebruik beschrijft waarbij sprake is van verminderde controle over het gebruik, sociale beperkingen door het gebruik, riskant gebruik (zoals opioïdegebruik ondanks de complicaties) en farmacologische symptomen (de ontwikkeling van tolerantie of onttrekkingssymptomen), terwijl intoxicatie door een opioïde, een onttrekkingssyndroom van een opioïde en psychische stoornissen door een opioïde syndromen beschrijven die zich ontwikkelen in de context van zwaar gebruik. Deze syndromen treden vaak comorbide op bij mensen met een stoornis in het gebruik van een opioïde. In dat geval moeten naast de classificatie stoornis in het gebruik van een opioïde ook de comorbide classificaties toegekend worden.
Intoxicatie door een ander middel Een intoxicatie door alcohol of een hypnoticum of anxiolyticum kan een klinisch beeld veroorzaken dat lijkt op dat van een intoxicatie door een opioïde. Wanneer geen pupilvernauwing optreedt of een respons op een provocatietest met naloxon uitblijft, kan meestal de classificatie intoxicatie door alcohol of intoxicatie door een hypnoticum of anxiolyticum worden toegekend. Soms wordt de intoxicatie echter zowel door een opioïde als door alcohol of een ander sederend middel veroorzaakt. In die gevallen zullen niet alle sederende effecten door de provocatietest met naloxon afnemen.
Andere onttrekkingssyndromen De angst en rusteloosheid die gepaard gaan met een onttrekkingssyndroom van een opioïde lijken op de symptomen die bij een onttrekkingssyndroom van een hypnoticum of anxiolyticum worden gezien. Bij een onttrekkingssyndroom van een opioïde komen echter ook rinorroe, lacrimatie en pupilverwijding voor, en dit is bij een onttrekkingssyndroom van een hypnoticum of anxiolyticum niet het geval. Pupilverwijding komt ook voor bij intoxicatie door een hallucinogeen of bij intoxicatie door een stimulantium, maar de andere symptomen van een onttrekkingssyndroom van een opioïde, zoals misselijkheid, braken, diarree, buikkrampen, rinorroe of lacrimatie, blijven uit.
Onafhankelijke psychische stoornissen Sommige effecten van het gebruik van een opioïde kunnen lijken op de symptomen (zoals een verlaagde stemming) van onafhankelijke psychische stoornissen (zoals een persisterende depressieve stoornis). Opioïden veroorzaken minder vaak symptomen van psychische stoornissen dan de meeste andere drugs.
