Behalve met frequenter niet-medisch gebruik van opioïden op recept, gaat een stoornis in het gebruik van een op recept verkrijgbaar opioïde bij volwassenen samen met de meeste andere stoornissen in het gebruik van middelen. Een stoornis in het gebruik van opioïden is sterk geassocieerd met externaliserende kenmerken zoals een verhoogde prikkelbehoefte (novelty seeking), impulsiviteit en ontremming. Factoren die met het gezin, leeftijdgenoten of de sociale omgeving te maken hebben, kunnen allemaal het risico op een stoornis in het gebruik van een opioïde verhogen. Familie- en tweelingonderzoeken wijzen ook op een sterke genetische bijdrage aan het risico op een stoornis in het gebruik van een opioïde, hoewel het bepalen van de specifieke genetische varianten die bijdragen aan het genetische risico traag verloopt. De invloed van leeftijdgenoten kan met een genetische predispositie te maken hebben, in de zin dat deze bepaalt welke omgeving mensen kiezen en met welk type leeftijdgenoten ze omgaan.
