F45.1
CLASSIFICATIECRITERIA
AEen of meer lichamelijke klachten waar de betrokkene onder lijdt, of die het dagelijks leven in significante mate verstoren.
Dit criterium vereist de aanwezigheid van een of meer somatische symptomen die lijdensdruk veroorzaken of die tot een significante verstoring van het dagelijks leven leiden. De hoge lat die in de DSM-IV werd gelegd door acht somatisch onverklaarde klachten te vereisen, was verwarrend. Dit vereenvoudigde vereiste moet recht doen aan het beeld dat de meeste mensen vertonen met symptomen die vroeger voldeden aan de criteria voor de somatisatiestoornis, de pijnstoornis of hypochondrie.
Mensen met een somatisch-symptoomstoornis zijn overdreven bezorgd over hun gezondheid, zien hun lichamelijke klachten onnodig als als bedreigend, en zijn bang dat hun klachten medisch gezien zeer ernstig zijn. Zorgen over de gezondheid groeien vaak uit tot een organiserend principe voor het leven van de betrokkene, waarbij alle andere zorgen ondergeschikt worden. De kwaliteit van leven kan sterk worden aangetast, en de stoornis kan leiden tot een hoog niveau van zorggebruik.
BExcessieve gedachten, gevoelens of gedragingen samenhangend met de lichamelijke klachten of de hiermee gepaard gaande zorgen over de gezondheid, tot uiting komend in minstens één van de volgende kenmerken:
1Disproportionele en persisterende gedachten over de ernst van de klachten.
2Een persisterende hoge mate van angst over de gezondheid of de klachten.
3Het excessief veel tijd en energie besteden aan deze klachten of aan de zorgen over de gezondheid.
In plaats van zich te concentreren op het somatisch onverklaarde aspect van de klachten (waarop sinds de DSM-III de nadruk lag), vereist dit criterium nu dat er excessieve gedachten, gevoelens of gedragingen aanwezig zijn die samenhangen met deze somatische symptomen of de hiermee gepaard gaande zorgen over de gezondheid. Dit criterium vereist minstens één van de volgende kenmerken: onevenredige en aanhoudende gedachten over de ernst van de klachten; een aanhoudend hoog niveau van angst over de gezondheid of de klachten; en/of het veel tijd en energie besteden aan deze klachten of aan de zorgen over de gezondheid.
CNiet elke afzonderlijke klacht hoeft steeds aanwezig te zijn, maar het hebben van klachten op zich is wel persisterend (meestal langer dan zes maanden).
Dit criterium vereist dat de klachten langdurig aanhouden (meestal langer dan zes maanden), maar dat geldt niet per se voor een enkel symptoom; het kan ook om opeenvolgende klachten gaan. ‘Symptoomverschuiving’, een verschijnsel waarbij een betrokkene die voorheen gepreoccupeerd was met een bepaald symptoom zich nu richt op een nieuw symptoom, komt vaak voor. Voor veel mensen begint de preoccupatie met zorgen over de gezondheid al vroeg in het leven en duurt deze (tientallen) jaren.
→Specificeer indien:
Met voornamelijk pijn Deze specificatie geldt voor mensen van wie de lichamelijke klachten vooral bestaan uit pijn (voorheen pijnstoornis).
Met de specificaties kan de clinicus mensen identificeren bij wie pijn de voornaamste klacht is, en ook de actuele ernst van de stoornis vastleggen als licht, matig of ernstig. De stoornis is doorgaans ernstiger als er meerdere somatische symptomen aanwezig zijn. De clinicus kan ook specificeren of het beloop van de stoornis persisterend is.
→Specificeer indien:
Persisterend Een persisterend beloop wordt gekenmerkt door ernstige klachten, duidelijke beperkingen in het functioneren en een lange duur (langer dan zes maanden).
Met de specificaties kan de clinicus mensen identificeren bij wie pijn de voornaamste klacht is, en ook de actuele ernst van de stoornis vastleggen als licht, matig of ernstig. De stoornis is doorgaans ernstiger als er meerdere somatische symptomen aanwezig zijn. De clinicus kan ook specificeren of het beloop van de stoornis persisterend is.
→Specificeer actuele ernst:
Licht Slechts één van de in criterium B genoemde symptomen is aanwezig.
Matig Er zijn twee of meer van de in criterium B genoemde symptomen aanwezig.
Ernstig Er zijn twee of meer van de in criterium B genoemde symptomen aanwezig, en er zijn multipele lichamelijke klachten (of één zeer ernstige lichamelijke klacht).
Met de specificaties kan de clinicus mensen identificeren bij wie pijn de voornaamste klacht is, en ook de actuele ernst van de stoornis vastleggen als licht, matig of ernstig. De stoornis is doorgaans ernstiger als er meerdere somatische symptomen aanwezig zijn. De clinicus kan ook specificeren of het beloop van de stoornis persisterend is.
