Classificatie als manier van communiceren

Zo betrouwbaar als de DSM-5-criteria zijn, zo precies is de uiteindelijke classificatie, en des te minder uitleg is er in de klinische communicatie nodig. Een voorlopige classificatie vergemakkelijkt de communicatie tussen individuele patiënten en hun behandelaars, tussen leden van het behandelteam, en tussen clinici en onderzoekers, en het vergemakkelijkt gesprekken met familie en belanghebbenden zoals verzekeraars, werkgevers en docenten. In al deze situaties kan een classificatie met slechts één of een paar woorden een rijkdom aan informatie overbrengen.

Patiënten zijn steeds beter op de hoogte van de clas­si­fi­ca­tie­cri­te­ria van psychische aandoeningen door de explosie van medische informatie op het internet. Hoewel de informatie die op het internet is te vinden niet altijd even betrouwbaar is, kunnen veel mensen tegenwoordig de symptomen van veelvoorkomende stoornissen, zoals de depressieve stoornis, herkennen. Het komt geregeld voor dat het eerste wat patiënten zeggen wanneer zij zich melden voor psychiatrische diagnostiek zoiets is als: ‘Ik ben bang dat ik een post­trau­ma­ti­sche stoornis heb.’ Anderen beschrijven soms heel precies een stoornis die eerder door een andere clinicus is vastgesteld. Sommige patiënten hebben vooraf geen duidelijk idee over hun eigen stoornis, maar herkennen wel de symptomen van hun mogelijke stoornis omdat zij deze bij een vriend of familielid met dezelfde stoornis hebben gezien. In al deze gevallen zorgen de weinige woorden waaruit de naam van een stoornis bestaat ervoor dat deze voor iedereen, tot op zekere hoogte, dezelfde betekenis heeft, waardoor de communicatie tussen patiënt en clinicus wordt vereenvoudigd.

Het delen van informatie binnen het behandelteam en bij klinische consultatie kan het best zo efficiënt en accuraat mogelijk zijn. Een classificatie geeft zeer snel een schat aan informatie over klinische klachten en verschijnselen, en het mogelijke beloop van een ziekte, op basis van boekdelen vol relevant onderzoek en een enorme hoeveelheid klinische ervaring. Kijk bijvoorbeeld eens naar het volgende begin van een casus:

Stel je nu voor hoeveel extra informatie zou zijn overgebracht wanneer in deze eerste beschrijving van de casus kort melding was gemaakt van een classificatie die eerder met zekerheid is vastgesteld.

De korte beschrijving ‘een 25-jarige man bij wie eerder schizofrenie is vastgesteld’ roept onmiddellijk een ge­meen­schap­pe­lijk begrip op, dat is gebaseerd op onderzoek van de vakliteratuur en ervaringen met andere patiënten met dezelfde stoornis. Hoewel een kritische luisteraar altijd alert zal blijven of er geen andere verklaringen mogelijk zijn, zal elke luisteraar meer geneigd zijn zich bij het tweede voorbeeld te richten op een scherper toegespitst aantal zeer relevante aandachtspunten. Een accurate classificatie maakt het mogelijk effectief, efficiënt en ‘compact’ te communiceren binnen het ge­zond­heids­zor­gon­der­wijs, bij consultaties en binnen alle be­han­del­over­leg­si­tu­a­ties.

Klinische classificaties geven bovendien interessante informatie die in combinatie met bijbehorende epi­de­mi­o­lo­gi­sche gegevens het overheidsbeleid op het vlak van financiering, onderzoek en klinische hulpverlening kunnen beïnvloeden. De clas­si­fi­ca­tie­cri­te­ria worden door expertgroepen vastgesteld. Vervolgens kunnen epidemiologen aan de hand van de clas­si­fi­ca­tie­cri­te­ria de incidentie, prevalentie en andere parameters bepalen, die indicatoren zijn voor de druk die de betreffende aandoening legt op de volksgezondheid. Een voorbeeld is de meting van ziek­te­jaar­equi­va­len­ten (years of life lost due to disability — YLD). Depressieve-stem­mings­stoor­nis­sen zijn bijvoorbeeld voor zowel mannen als vrouwen over de hele wereld de grootste veroorzaker van YLD, zowel in landen met een hoger als in die met een lager welvaartsniveau (WHO 2008). Ook stoornissen in alcoholgebruik, schizofrenie en de bipolaire-stem­mings­stoor­nis­sen staan op deze lijst in de top tien. Een andere maat die voor psychische stoornissen zeer relevant is, is die van gemiddeld aantal verloren levensjaren (average disability adjusted life years lost — DALY). DALY staat voor het aantal verloren levensjaren door vroegtijdig overlijden en het leven met ge­zond­heids­pro­ble­men in verband met een specifieke aandoening. In landen met een gemiddeld en hoog welvaartsniveau zijn depressieve-stem­mings­stoor­nis­sen over de hele wereld de ziektes met de hoogst geschatte DALY en in landen met een laag welvaartsniveau staan deze stoornissen op de achtste plek als oorzaak van verloren levensjaren door vroegtijdig overlijden en ar­beids­on­ge­schikt­heid. Naar schatting zullen de depressieve-stem­mings­stoor­nis­sen in 2030 over de hele wereld de grootste bron van ziektelast zijn, waarmee de huidige voornaamste oorzaken — besmettelijke en overdraagbare ziektes — van de eerste plaats zullen worden verdrongen. Deze indicatoren voor de druk voor de volksgezondheid zijn voor beleidsmakers belangrijke hulpmiddelen bij de allocatie van middelen voor onderzoek op het gebied van preventie en behandeling van specifieke, op clas­si­fi­ca­tie­cri­te­ria gedefinieerde aandoeningen, en voor de financiering van preventieve maat­schap­pe­lij­ke diensten en klinische behandelingen.