De classificatie als geschenk
De meeste mensen willen twee dingen van hun arts: (1) inzicht krijgen in de klachten die zij ervaren (Salmon et al. 2004) en (2) een oplossing om deze klachten te verlichten. Een classificatie of diagnose kan een geschenk zijn waarmee in beide behoeften kan worden voorzien. Wanneer een correcte classificatie wordt toegekend en deze op een heldere manier samen met de patiënt wordt onderzocht, kan de patiënt het gevoel krijgen dat zijn/haar lijden wordt begrepen en dat de clinicus een grote hoeveelheid klinische kennis tot zijn/haar beschikking heeft die is gebaseerd op de werkervaring met andere patiënten die hetzelfde probleem hebben (gehad) en de ervaring van collega’s die met vergelijkbare patiënten werken. Wanneer een patiënt een medische classificatie krijgt, kan dit hem of haar helderheid geven, en ook bevestiging van, of erkenning voor, de klachten die hij of zij ervaart. Psychiatrische diagnostiek die empathisch en vriendelijk verloopt, zal — zelfs wanneer dit wordt uitgevoerd door een beginnende hulpverlener of arts in opleiding — de patiënt het gevoel geven dat de hulpverlener begrijpt waar de patiënt aan lijdt. Het horen van een professionele classificatie geeft de patiënt het gevoel dat de clinicus begrijpt waarom de patiënt lijdt. Dit gunstige psychologische effect is er vaak ondanks dat de DSM-classificaties eerder zijn gebaseerd op nuttige beschrijvende begrippen dan op gevalideerde biologische pathologische modellen. De ervaring van het toegekend krijgen van een classificatie is mogelijk vooral bekrachtigend voor psychiatrische patiënten met emotionele klachten die veelal door anderen onopgemerkt zijn gebleven of niet begrepen worden. Door de uitleg in de vorm van een classificatie kan de patiënt zich meer begrepen voelen en minder het gevoel hebben dat hij of zij hard wordt bekritiseerd. Een patiënt die als kind ernstig is mishandeld en die geregeld verontrustende nachtmerries heeft en een verlammende angst voor intimiteit, voelt zich waarschijnlijk meer begrepen en minder veroordeeld als hij of zij erachter komt dat veel anderen met soortgelijke traumatische ervaringen op een vergelijkbare manier hebben gereageerd. Dezelfde patiënt kan er veel aan hebben te weten dat deze reactie officieel posttraumatische-stressstoornis heet, en algemeen wordt erkend en bestudeerd. Voor deze patiënt geeft het geschenk van een classificatie ook hoop op herstel en op het opbouwen van een beter leven. Voor veel mensen kan een classificatie een zeker comfort bieden, al is dat misschien wat paradoxaal. Bijvoorbeeld iemand met een eetstoornis die eerder te horen kreeg: ‘Eet nou maar gewoon iets’; of iemand met een sociale fobie, die het advies kreeg: ‘Ga er gewoon eens op uit’; of iemand in een diepe depressie die niet genoeg energie en motivatie kan opbrengen om uit bed te komen, die te horen krijgt: ‘Stel je nou toch eens niet zo aan.’
Een goede clinicus zorgt ervoor dat het geschenk, de classificatie, is verpakt in optimisme en gedrenkt in een groeiende hoeveelheid literatuur over succesvolle behandelstrategieën voor patiënten met dezelfde stoornis. Een ernstig depressieve patiënte en haar behandelaar hebben bijvoorbeeld de optie om een zo passend mogelijke behandelstrategie te kiezen met evidence-based psychotherapie, antidepressiva of beide. Een patiënt met een posttraumatische-stressstoornis die samen met zijn behandelaar een evidence-based behandelplan opstelt, kan ondanks dat dit veel vraagt vanwege de geëigende strategieën als cognitive processing therapy (CPT) (Resick & Schnicke 1992) of langdurige exposure (Foa et al. 1999), optimistisch hopen op een aanzienlijk — misschien zelfs levensveranderend — herstel, juist omdat dit evidence-based is. Patiënten met sommige angststoornissen, waaronder de slopende paniekstoornis, kunnen erg opgelucht zijn als zij horen dat hun symptomen kunnen worden verlicht, in veel gevallen zelfs al na een toegespitste behandeling van vier tot acht weken (Gould et al. 1995). Er zijn echter ook veel patiënten die uiterst dringend behoefte hebben aan een afname van hun psychische klachten, maar waarvoor ondanks tientallen jaren onderzoek nog steeds geen optimale oplossingen zijn gevonden.
