Wanneer kinderen met selectief mutisme in sociale situaties andere mensen ontmoeten, beginnen zij niet uit zichzelf te spreken en antwoorden ze niet wanneer anderen zich tot hen richten. Het niet spreken treedt op in sociale interacties met kinderen of volwassenen. Kinderen met selectief mutisme spreken wel bij hen thuis of in aanwezigheid van gezinsleden, maar vaak zelfs niet in aanwezigheid van goede vriendjes of familieleden, zoals hun grootouders of neefjes en nichtjes. De stoornis wordt meestal gekenmerkt door een hoge graad van sociale angst. Kinderen met selectief mutisme weigeren op school vaak te spreken, met als gevolg leerbeperkingen of andere schoolgerelateerde beperkingen, aangezien het voor de leerkracht moeilijk is om vast te stellen hoe het is gesteld met vaardigheden zoals lezen. Het niet spreken kan de sociale communicatie belemmeren, hoewel kinderen met deze stoornis om te communiceren soms gebruikmaken van andere middelen dan spraak of woorden (bijvoorbeeld grommende of knorrende geluiden maken, wijzen, schrijven). Tijdens sociale ontmoetingen waarin spreken niet vereist is, zijn ze soms bereid of zelfs gretig om op te treden of mee te doen (bijvoorbeeld non-verbale rollen bij schooltoneel).
