Een uitgebreide of beperkte NCS door traumatisch hersenletsel is een verworven en persisterende cognitieve stoornis als gevolg van traumatisch hersenletsel. ‘Traumatisch hersenletsel’ (THL) wordt gedefinieerd als een ernstige verstoring van de structuur en/of het functioneren van de hersenen, als gevolg van biomechanische krachten (waaronder krachten door versnelling of vertraging, of gerelateerd aan een explosie), die zich onmiddellijk manifesteren door een of meer van de volgende klinische verschijnselen: bewusteloosheid, geheugenverlies voor gebeurtenissen die direct voor of na het trauma hebben plaatsgevonden (posttraumatische amnesie), veranderingen in de psychische toestand (bijvoorbeeld verwardheid, desoriëntatie, vertraagd denken) of focale neurologische verschijnselen (bijvoorbeeld hemiparese; hemianesthesie; corticale blindheid; afasie; apraxie; zwakte; evenwichtsverlies; andere sensorische uitvalsverschijnselen die niet door perifere of andere oorzaken kunnen worden verklaard) (criterium B). Deze manifestaties van THL mogen niet door alcohol of andere middelen of medicatie zijn veroorzaakt, noch door ander letsel of behandeling(en) voor andere letsels (bijvoorbeeld verwonding van het aangezicht, intubatie of lichamelijk of systemisch letsel), noch door psychisch trauma, taalbarrières of comorbide somatische aandoeningen.
Op basis van de drempelwaarden in tabel 2 kan traumatisch hersenletsel als licht, licht met complicaties, matig of ernstig worden geclassificeerd. Personen van wie het letsel fenomenologisch voldoet aan de criteria voor licht THL maar bij wie middels beeldvormend onderzoek met CT of MRI in de acute fase na het THL traumatische intracraniale afwijkingen worden vastgesteld (dat wil zeggen: traumatische epidurale of subdurale hematomen, subarachnoïdale of intracerebrale bloedingen, contusie of laceratie van de hersenen) krijgen de classificatie licht THL met complicaties. De uitkomsten komen bij mensen met een licht THL met complicaties meer met een matig THL overeen dan met een licht THL.
Om een NCS te kunnen toeschrijven aan THL, moet de NCS zich ofwel direct nadat het hersenletsel is ontstaan manifesteren, ofwel direct nadat de betrokkene na het ontstaan van het letsel weer bij bewustzijn is gekomen, en moet deze aanhouden tot na de acute postletselperiode (criterium C).
Hoewel de specifieke cognitieve beperkingen die samengaan met een uitgebreide of beperkte NCS door traumatisch hersenletsel variëren, komen beperkingen in de complexe aandacht, de informatieverwerking, het leervermogen, het geheugen en de executieve functies vaak voor, evenals stoornissen in de sociaal-cognitieve functies. In ernstigere gevallen van THL, waarin sprake is van een hersenschudding, een intracraniale bloeding of een penetrerend letsel, kunnen bijkomende neurocognitieve beperkingen optreden die verband houden met het aangedane hersengebied en het volume van het hersenweefsel dat verloren is gegaan (bijvoorbeeld afasie, apraxie, stoornissen in het perceptueel-motorische functioneren).
