Het rustelozebenensyndroom (RBS) is een sensomotorische neurologische slaapstoornis die wordt gekenmerkt door een behoefte om de armen of benen te bewegen. Dit gaat meestal gepaard met onaangename sensaties die doorgaans worden beschreven als het gevoel dat er iets over de huid kruipt, een gevoel van kriebelen, tintelen, branden of jeuken (criterium A). Veelvuldig de benen bewegen is een poging om de onaangename sensaties te verlichten. Hoewel de symptomen ook overdag kunnen voorkomen, treden ze meestal vanaf de late middag of ’s avonds op, en bij sommige mensen alleen in de avond of nacht. De symptomen zijn vaak het ergst wanneer de betrokkene in rust is, bijvoorbeeld tijdens het zitten of in bed liggen. Het verschil in activiteiten overdag of ’s avonds heeft geen invloed op de verergering van de symptomen in de avond. De classificatie RBS berust voornamelijk op zelfrapportage en de anamnese van de patiënt. Het is belangrijk dat RBS wordt onderscheiden van andere stoornissen die beenklachten veroorzaken, zoals symptomen na het langdurig in dezelfde positie zitten, liggen of staan, en beenkrampen (criterium D).
De RBS-symptomen kunnen het inslapen vertragen en ervoor zorgen dat de betrokkene wakker wordt, en gaan gepaard met een ernstige vorm van slaapfragmentatie. Bij ernstige gevallen kan het zo zijn dat het bewegen van de benen de symptomen niet meer verlicht. RBS gaat gepaard met slaperigheid overdag en gaat veelvuldig samen met klinisch significante lijdensdruk of een beperking in het functioneren.
