Uitgebreide of beperkte NCS met lewylichaampjes
Mevrouw Frederiks, 66 jaar, vertelt dat ze sinds anderhalf jaar angst- en depressieve klachten heeft, die steeds erger worden. Volgens haar man denkt ze dat er nog iemand in huis woont, en ziet ze ook mensen die er niet zijn. Ze slaapt overdag vaak urenlang en zit geregeld langdurig te staren. Op een avond vroeg ze haar man wat hij in haar bed deed, alsof ze hem niet herkende. De heer Frederiks heeft het doen van de was van haar overgenomen, omdat zijn vrouw geregeld boos en gefrustreerd raakte omdat ze niet kon achterhalen hoe de wasmachine, die ze gedurende hun huwelijk vaak heeft gebruikt, werkte. Zij werd kort in het ziekenhuis opgenomen, waar ze werd beoordeeld op alle somatische aandoeningen die haar symptomen zouden kunnen verklaren, maar er werd niets gevonden. Ze kreeg neuroleptica voorgeschreven, maar tegen de tijd dat ze uit het ziekenhuis werd ontslagen, had het personeel gemerkt dat ze tekenen van een bewegingsstoornis vertoonde, en daarom werd de medicatie gestaakt. Uit neurologisch onderzoek kwamen subtiele motorische symptomen naar voren die lijken op die bij de ziekte van Parkinson en die voorheen niet door de vrouw en haar man waren gesignaleerd. Een formeel neuropsychologisch onderzoek toonde aan dat mevrouw Frederiks in de executieve en visuospatiële vaardigheden belangrijke beperkingen heeft die niet passen bij een bewegingsstoornis. Ze is bang om te vallen, maar haar meest invaliderende angst betreft de angst dat ze naar het toilet moet terwijl ze weg is van huis. Haar man zegt dat ze zich na het verlaten van hun woning vaak omkeert en terug naar huis gaat, omdat ze bang is dat ze een toilet nodig heeft terwijl dat niet aanwezig is.
Uit formeel neuropsychologisch onderzoek bleek een aanzienlijke beperking in het executieve en visuospatiële functioneren, zodat aan één criterium voor een uitgebreide NCS is voldaan. Aan een ander kenmerk van een uitgebreide NCS wordt ook voldaan, namelijk hulp nodig hebben bij instrumentele activiteiten (bijvoorbeeld de was doen). Na zorgvuldig doorvragen bleek dat de hoofdklachten van mevrouw Frederiks, een sombere stemming en angst, samenhangen met een hardnekkige waan over een derde persoon in huis, en met een kernsymptoom, hallucinaties. Mevrouw Frederiks vertoont fluctuaties in de aandacht en alertheid, namelijk overdag een paar uur slapen en geregeld in het niets staren. De motorische verschijnselen zijn subtiel en konden alleen na een formeel neurologisch onderzoek worden gedetecteerd, wat een hoofdkenmerk is van een NCS met lewylichaampjes. Bij aandoeningen die zich geleidelijk ontwikkelen, is het moeilijk om het precieze tijdstip van de aanvang vast te stellen, maar aangezien er formeel geen bewegingsstoornis is vastgesteld en er sprake is van een aanzienlijke cognitieve disfunctie, past de classificatie NCS met lewylichaampjes beter bij het beeld van mevrouw Frederiks dan de classificatie NCS door de ziekte van Parkinson. Aanvullende kenmerken zijn onder meer moeite met de mictie en een potentieel risico op vallen, waarvan mevrouw Frederiks zich bewust lijkt te zijn. Urine-incontinentie of problemen met het plassen komen in de vroege fase van de ziekte van Alzheimer niet voor, maar komen wel overeen met een NCS met lewylichaampjes. Samengevat heeft mevrouw Frederiks meer dan twee kernsymptomen van functionele achteruitgang en daarom dient zij de classificatie ‘uitgebreide NCS met waarschijnlijk lewylichaampljes, met lichte gedragsstoornissen’ te krijgen.
