Temperament Impulsiviteit en een verhoogde prikkelbehoefte (novelty seeking) zijn individuele temperamenten die verband houden met de neiging om een stoornis in het gebruik van een middel te ontwikkelen, maar zijn op zichzelf gezien genetisch bepaald. Ook persoonlijkheidsstoornissen kunnen het risico op het misbruiken van een hypnoticum of anxiolyticum verhogen, evenals dat op een stoornis in het gebruik van een hypnoticum of anxiolyticum.
Omgeving Aangezien hypnotica of anxiolytica geneesmiddelen zijn, is de beschikbaarheid van deze middelen een van de grootste risicofactoren, zowel door het voorschrijven aan de betrokkene zelf als aan zijn of haar familie of vrienden. In de Verenigde Staten zijn de historische patronen van misbruik van hypnotica of anxiolytica gelieerd aan de brede voorschrijfpatronen. Toen het voorschrijven van barbituraten bijvoorbeeld fors afnam, ging dit gepaard met een toename in het voorschrijven van benzodiazepinen. De invloed van leeftijdgenoten kan samenhangen met een genetische predispositie, in die zin dat dit laatste mede bepaalt welke omgeving mensen kiezen. Ook mensen met een stoornis in het gebruik van alcohol hebben mogelijk een verhoogd risico, omdat zij voor hun aan alcohol gerelateerde angstsymptomen en insomnia deze middelen op herhaalrecept kunnen krijgen.
Genetica en fysiologie Net als bij de stoornissen in het gebruik van een ander middel blijkt het risico op een stoornis in het gebruik van een hypnoticum of anxiolyticum uit tweelingonderzoek in de VS in verband te brengen met factoren die gebonden zijn aan het individu, het gezin, leeftijdgenoten en de sociale context. Binnen deze domeinen spelen genetische factoren, zowel direct als indirect, een bijzonder belangrijke rol. Over het algemeen lijken genetische factoren een grotere rol te spelen bij het begin van de stoornis in het gebruik van een hypnoticum of anxiolyticum, als de betrokkene de overgang maakt van de puberteit naar de volwassenheid.
Factoren die het beloop beïnvloeden Een vroeg begin van het gebruik blijkt volgens representatieve steekproeven uit de Amerikaanse bevolking samen te hangen met een verhoogde kans op het ontwikkelen van een stoornis in het gebruik van een hypnoticum of anxiolyticum.
