Bestudeer de volgende casus
Bestudeer de volgende casus
De heer Letterboom is een 35-jarige ex-marinier van Surinaamse afkomst die naar een slaapkliniek verwezen wordt door zijn psychiater vanwege een aanhoudende overmatige slaperigheid overdag. Sinds hij in Nederland woont, werkt hij als internationaal vrachtwagenchauffeur. Hij werd in eerste instantie verwezen naar een psychiater omdat hij zijn huisarts had verklaard dat hij incidenteel perceptuele vervormingen ervoer, zoals iemand op de weg zien die er niet was, of de weg als vervormd zien. De psychiater noteerde ook een beperkt modulerend affect, een verstoorde nachtelijke slaap en vermoeidheid overdag. De heer Letterboom kreeg verschillende antidepressiva voorgeschreven, wat leidde tot een minimale verbetering in de klachten overdag. Andere medicatie voor het slapengaan leidde tot een enigszins verbeterde slaap, maar hoewel hij niet langer visuele hallucinaties meldde, bleef hij overmatig slaperig. Hij werd toen doorverwezen voor een slaaponderzoek.
Bij het onderzoek rapporteert de heer Letterboom geen voorgeschiedenis van snurken of door anderen waargenomen apneus. Ondanks dat hij voorheen, toen hij nog werkte, maar kort sliep, slaapt hij sinds hij drie maanden geleden met ziekteverlof is gegaan minstens acht uur per nacht en doet hij ook vaak dutjes overdag. Hij heeft naar eigen zeggen geen klachten die overeenkomen met kataplexie, slaapparalyse of parasomnia’s. Voordat hij een polysomnografie kreeg, werd zijn medicatie afgebouwd. De polysomnografie toonde een AHI aan van 7,8 met een remslaaplatentietijd van 70 minuten. Een MSLT de volgende dag bleek positief, met een gemiddelde slaaplatentietijd van 7 minuten en twee remperiodes tijdens de inslaapfase, die in de laatste twee dutjes optraden. Uit een lumbaalpunctie bleek dat de heer Letterboom een zeer laag, onmeetbaar, hypocretineniveau had.
De heer Letterboom is een voorbeeld van een patiënt met narcolepsie. Vanwege zijn werk als internationaal vrachtwagenchauffeur is de veiligheid van essentieel belang voor deze patiënt. Patiënten met narcolepsie zijn niet alleen overmatig slaperig maar kunnen ook automatismen hebben, waarbij ze blijven doorgaan met een activiteit, zelfs autorijden, terwijl ze slapen. Zodra ze op de juiste wijze zijn behandeld, zullen de meeste patiënten weer aan het werk kunnen gaan, maar bij de heer Letterboom kan het nodig zijn om kortere routes te gaan rijden, of om ander werk te zoeken. Sommige patiënten met narcolepsie worden doorverwezen voor psychiatrische diagnostiek vanwege visuele hallucinaties. Soms denken clinici ook dat deze patiënten depressief zijn, als gevolg van het beperkte affect dat deze mensen laten zien om hun kataplectische symptomen te verminderen. Toen het hem werd gevraagd, bleek de heer Letterboom echter geen voorgeschiedenis van kataplexie te hebben, en dat is niet ongewoon. Uit sommige gegevens blijkt dat mensen van Afrikaanse afkomst minder vaak kataplexie manifesteren dan andere bevolkingsgroepen. Maar andere verklaringen, zoals de ziekteduur of de aanwezigheid van geneesmiddelen die de remslaap onderdrukken, kunnen ook bijdragen aan het beeld van deze patiënt. De heer Letterbooms gebruik van SSRI’s en SNRI’s kan ook de afwezigheid van kataplexiesymptomen verklaren. Vanwege het remslaap-onderdrukkende effect van veel psychiatrische medicijnen is het belangrijk om de zorg goed met andere hulpverleners te coördineren, zodat bij iemand die wordt beoordeeld op narcolepsie met behulp van polysomnografie en MSLT indien mogelijk eerst de medicatie kan worden afgebouwd. Een verminderde remslaaplatentie bij polysomnografie (≤ 15 minuten) of bij MSLT (in minstens twee dutjes) is vereist voor de classificatie, samen met ofwel kataplexie of hypocretinedeficiëntie. De heer Letterboom had een extreem laag hypocretineniveau bij lumbaalpunctie, wat de classificatie bevestigt.
