Bestudeer de volgende casus

Mevrouw Sato is 85 jaar oud. Ze meldt dat haar kinderen haar hebben gevraagd te stoppen met rijden, omdat ze in het afgelopen jaar bij drie auto-ongelukken betrokken is geweest. Ze zegt dat het bij twee van die ongevallen ging om andere auto’s die ‘uit het niets kwamen’, en dat ze bij het derde ongeluk een andere auto had geraakt tijdens het inparkeren. Haar kinderen hebben opgemerkt dat zij soms de verkeerde naam noemt als ze hen aankijkt. Als haar hobby’s ter sprake komen, legt ze uit dat ze vroeger erg genoot van lezen, maar dat ze dit nu lastiger vindt. Mevrouw Sato woont bij haar zoon en zijn vrouw. Haar schoondochter regelt haar financiën en koopt voor haar wat ze nodig heeft. De familie is van Japanse afkomst. De kinderen schrijven haar symptomen toe aan haar hoge leeftijd; ze stellen dat alle ouderen uiteindelijk moeten stoppen met autorijden. Uit neuropsychologisch onderzoek blijkt dat haar resultaten op het gebied van de visuele perceptie in het 1ste percentiel liggen, maar dat haar geheugen, aandacht, taalvaardigheden en executieve vermogens intact zijn. Naar het medisch personeel toe gedraagt ze zich sociaal gepast, rustig en respectvol. Uit haar antwoorden blijken geen hallucinaties, symptomen van een remslaapgedragsstoornis of schommelingen in de aandacht. De resultaten van een motorisch onderzoek zijn normaal, en ze heeft geen parkinsonisme. Ook heeft ze geen voorgeschiedenis van beroertes of traumatisch hersenletsel. Uit een MRI blijkt bilaterale atrofie in de occipitale en de posterieure pariëtale lobben. Noch mevrouw Sato, noch haar kinderen maken melding van een voorgeschiedenis van middelenmisbruik. Ze voelt zich niet verdrietig en heeft geen lichamelijke symptomen van depressiviteit, inclusief overmatig slapen en een verminderde eetlust.

Deze casus illustreert een atypische vorm van een beperkte NCS door de ziekte van Alzheimer die onder andere voorkomt bij ouderen van Japanse afkomst, en belangrijke aspecten die bij hen overwogen dienen te worden. Hoewel de ziekte van Alzheimer doorgaans in een vroeg stadium opvallende beperkingen in het geheugen veroorzaakt, doen zich af en toe eerst niet-amnestische symptomen voor. Deze vrouw vertoont enkele symptomen van de visuospatiële variant die het gevolg is van posterieure corticale atrofie, en die gepaard gaat met problemen met het waarnemen van andere auto’s tijdens het rijden, moeite met lezen en een onvermogen om bekende gezichten te herkennen. Deze classificatie wordt ondersteund door MRI-bevindingen van atrofie in de occipitale en pariëtale kwabben. Beperkingen in de visuele perceptie kunnen ook door de lewylichaampjesziekte worden veroorzaakt, maar mevrouw Sato heeft geen andere symptomen van deze ziekte (bijvoorbeeld visuele hallucinaties, wisselingen in de aandacht en parkinsonisme). Uit een neuropsychologisch onderzoek bleek dat zij beperkingen heeft in één domein, namelijk de visuele perceptie, maar dat de andere gebieden intact zijn. Om die reden wordt een beperkte NCS vastgesteld en geen uitgebreide. Mevrouw Sato en haar familie zijn van Japanse afkomst; mensen met deze achtergrond schrijven hun symptomen vaker toe aan normale veroudering en zoeken mogelijk geen hulp wanneer dat nodig is. Bij de beoordeling op depressieve symptomen die mogelijk bijdragen aan het cognitieve beeld, dienen clinici in gedachten te houden dat mensen van Aziatische afkomst mogelijk eerder lichamelijke klachten zullen melden (bijvoorbeeld slaapstoornissen en stoornissen van de eetlust) dan een sombere stemming. Het is ook van belang om bij het plannen van de zorg voor deze patiënten rekening te houden met de vaak sterke gezinsband.