Bestudeer de volgende casus

Po, een jongen van wie de Chinese ouders naar Nederland zijn geïmmigreerd, wordt op 14-jarige leeftijd doorverwezen. In de twee jaar voorafgaand aan het consult heeft hij tekenen van depressiviteit gevoeld en getoond. Zijn ouders hebben, behalve dat hun zoon ‘rustig, zachtaardig en gehoorzaam’ is, niets afwijkends gemerkt aan Po. Toen Po als zesjarige in groep 3 van de basisschool kwam, viel het zijn leerkrachten op dat hij het schoolplein meed en liever op zichzelf was. Als hij alleen was, op school of thuis, zong Po heel lief voor zichzelf en danste hij soms, met, in de woorden van zijn moeder, ‘zeer fijne en gracieuze bewegingen’. Hij begon haar kledingkast te verkennen en probeerde kledingstukken, schoenen, panty’s enzovoort uit, onderwijl zichzelf in de spiegel bekijkend; ook experimenteerde hij met mascara, lippenstift en andere cosmetica. Op pogingen om hem van deze activiteiten te weerhouden, reageerde hij met een passieve, terneergeslagen, moedeloze houding, gevolgd door een paar dagen mokken. Als deze ‘meisjesachtige dingen’ hem wel werden toegestaan, was hij ‘levendig, spraakzaam en blij’. Hij had geen belangstelling voor jongensspelletjes en -speelgoed; ook meisjesspeelgoed interesseerde hem niet bijzonder. Waar hij wel van hield, waren kleurrijke stoffen, mooie knopen, naalden en scharen en kleurrijke garens om rokken, blouses en sjaals van te maken. Ook hierbij was het zo dat hij als hij deze dingen niet kreeg, ‘zich afzonderde’ en dit volhield tot hij wel zijn zin kreeg.

Aan de onderzoeker vertelt Po dat hij altijd heeft getwijfeld of hij een meisje of een jongen is, een gevoel waarover hij nog nooit met iemand heeft gepraat. Sinds het hem duidelijk is geworden dat hij als een jongen geboren is, wil hij echter een meisje zijn, omdat ‘ik me vanbinnen een meisje voel. Ik ben dol op alle meisjesachtige dingen. Ik heb altijd gefantaseerd over dat ik later een meisje zou worden en misschien verkering zou krijgen met een jongen.’ Het stemt Po verdrietig dat hij geen kinderen kan baren. Hij heeft een hekel aan zijn penis: ‘Het zit daar helemaal verkeerd.’ Al zo lang als Po zich kan herinneren, heeft hij zich ‘anders’ gevoeld, niet in staat zich te verhouden tot zowel jongens als meisjes, en is hij liever alleen dan het risico te lopen beschimpt en afgewezen te worden. Po beschouwt zichzelf als biseksueel maar ‘meer hetero’ — dat wil zeggen, hij voelt zich meer aangetrokken tot jongens. Zijn enige goede vriend is een andere jongen die ook twijfelt over zijn gender. Po heeft zichzelf een meisjesnaam gegeven die alleen hijzelf kent. Hij lijdt al twee jaar aan chronische depressiviteit, en dat is de reden die hij zijn moeder gaf voor het maken van een afspraak met een psychiater; dat zijn moeder zijn problemen met zijn gender zou afdoen als ‘dom en irrelevant’ weet hij zeker.

Po vertoont gedragingen, attitudes en interesses die voor jongens gender-atypisch zijn; hij is niet zeker over zijn gender: ‘Ben ik nu een jongen of een meisje?’ Hij neigt meer naar het laatste, en experimenteert privé met het dragen van de kleding en make-up van zijn moeder; als hij alleen is, neemt hij meisjesachtige houdingen aan en speelt hij dat hij een meisje is; en hij heeft zichzelf een geheime meisjesnaam gegeven. Deze gedragingen en diepe twijfels zijn al een aantal jaren gaande. Po vermijdt sociale interacties met leeftijdsgenoten omdat hij het gevoel heeft dat hij er niet bij hoort en het gedonder wil ontlopen dat hij over zichzelf zou afroepen als hij zijn ‘ware, meisjesachtige zelf’ zou laten zien. Hij wijst zijn geslachtsdelen af en raakt ze alleen aan om redenen van hygiëne. Hij ervaart een diepgaand verlangen om de sociale rollen en uiterlijke presentatie van zijn gewenste meisjesidentiteit aan te nemen; dat hij dit niet kan, is een bron van leed en somberheid voor hem. In de relatie met zijn ouders voelt Po veel afstand en conflict, doordat zij zich niet hebben aangepast aan de Nederlandse cultuur. Hij vreest dat zij zijn genderdysforie op de een of andere manier onterecht zullen toeschrijven aan de slechte invloed van die cultuur.