Bestudeer de volgende casus

Johnny is een 13-jarige jongen met een voorgeschiedenis van insulineafhankelijke diabetes mellitus type 1, die goed onder controle is, en ADHD met overwegend onoplettend beeld. Hij meldt zich bij zijn huisarts omdat hij zich er zorgen over maakt dat hij sinds kort weer in zijn bed plast. Hij schaamt zich te veel om aan zijn ouders te vertellen waarom hij naar de dokter wilde. Voorheen bleef hij ’s nachts helemaal droog, maar hij vertelt de arts dat dat pas vanaf de leeftijd van 10 jaar het geval was, en dat hij als jong kind moeite had met de zindelijkheidstraining. Zijn ouders gaven hem een plaswekker, die na een paar maanden effectief was. Hij schaamt zich diep over de terugkeer van de klachten, en doet veel moeite om zijn bedplasincidenten verborgen te houden. Hij heeft zelfs een nieuwe set lakens gekocht en verbergt zijn vuile lakens soms in zijn kledingkast, totdat zijn ouders van huis gaan en hij zijn beddengoed in het geheim kan wassen. Hij probeert actief om ’s avonds geen vloeistoffen meer te drinken en is vrijwillig gestopt met het drinken van cola, omdat hij erachter kwam dat hij daardoor overdag vaker moest plassen. Hij meldt dat de aanstaande verhuizing van het gezin naar een nieuwe stad hem veel stress bezorgt. Johnny omschrijft zichzelf als verlegen en geïnteresseerd in online gaming, en hij maakt zich zorgen of hij wel vrienden kan maken op zijn nieuwe middelbare school. Verder voelt hij zich goed; hij heeft naar eigen zeggen recent geen gewicht verloren en lijdt niet aan polyurie, polyfagie of polydipsie. Hij meldt dat hij alle doses insuline neemt, bij elke maaltijd koolhydraten telt en zijn bloedsuiker controleert volgens de voorschriften. Lichamelijk onderzoek levert geen bijzonderheden op en de uitslag van een urineonderzoek valt binnen de normale waarden. Zijn hemoglobine A1C is 6,5%.

Johnny’s beeld is enigszins atypisch: hij is ouder dan 8 jaar en heeft een periode doorgemaakt van volledig droog zijn, wat duidt op secundaire enuresis nocturna. Toch heeft hij vroeger primaire enuresis nocturna gehad, die opgelost is met een plaswekker. Enuresis lijkt vaker voor te komen bij kinderen en adolescenten met ADHD. Het is goed dat Johnny’s huisarts wat waakzamer is vanwege Johnny’s insulineafhankelijke diabetes mellitus. Adolescenten met een bloedglucose die eerder goed onder controle was, zijn soms in hun tienerjaren immers minder therapietrouw, omdat ze dan zelfstandiger worden en worstelen met het ‘anders’ zijn dan hun leeftijdsgenoten. De aanwezigheid van glucose in de urine kan leiden tot polyurie, wat vooral ’s nachts lastig is. Op deze leeftijd is iemands etniciteit waarschijnlijk nauwelijks van invloed op de diagnose of het beeld, maar in sommige culturen wordt van kinderen verwacht dat ze op een jongere leeftijd zindelijk zijn, en deze kinderen komen dan ook eerder onder de aandacht van een arts dan een kind met een andere achtergrond. Een vroege zindelijkheidstraining hangt vaak samen met zorgen over de kosten van luiers, of de gebrekkige beschikbaarheid ervan. Op ontwikkelingsgebied wil Johnny (terecht) zelfstandiger worden in zijn dagelijkse activiteiten. Hij heeft mogelijk het gevoel dat zijn ouders hoge verwachtingen van hem hebben en hij wil hen niet met zijn probleem belasten of hen in verlegenheid brengen.