Bestudeer de volgende casus
Bestudeer de volgende casus
De heer Hoefman is 42 jaar. Hij is doorverwezen door een arboarts na een lichamelijk onderzoek dat voor het werk noodzakelijk was om een ‘mogelijke’ depressieve stoornis vast te stellen. De arboarts verwijst hem door naar een psychiater om ‘een psychotische stoornis uit te sluiten’, omdat de arts de heer Hoefman ‘heel vreemd’ vindt en de indruk heeft dat hij ‘wanen’ heeft.
Tijdens zijn bezoek aan de psychiater is de heer Hoefman wonderlijk uitgedost en is hij van top tot teen in het paars gekleed. Hij vertelt dat hij zijn werk als computermonteur prettig vindt omdat hij daar met niemand hoeft te praten. Hij zegt: ‘Ik repareer alleen computers.’ Gevraagd naar zijn depressieve klachten zegt hij: ‘Het gaat wel goed met mij, denk ik. Soms voel ik me moedeloos.’
Hij heeft nog nooit een date gehad en is nooit getrouwd geweest. Sociale contacten heeft hij weinig, ‘want ik vertrouw niemand’. Hij ziet zijn moeder elk weekend en helpt haar met ‘boodschappen doen en het huis opruimen’. Zijn voornaamste sociale netwerk zijn de contacten die hij heeft met mensen met wie hij online videogames speelt. Hij is heel erg bezig met een fantasy-videogame, en speelt ’s avonds laat op internet tegen andere fans. Hij zegt dat de paarse kleren zijn ‘magische kleuren’ zijn in het spel. Hij draagt ze elke dag, om hem geluk te brengen en te beschermen tegen ‘het kwaad’. Hij vertelt ook dat hij zich al van jongs af aan zo gedraagt.
De heer Hoefman ervaart geen auditieve hallucinaties en beschrijft evenmin duidelijke wanen. Hij heeft geen voorgeschiedenis van middelenmisbruik. Er zijn geen aanwijzingen voor een autismespectrumstoornis. Hij heeft geen depressieve klachten.
De casus van de heer Hoefman lijkt overeen te stemmen met een schizotypische-persoonlijkheidsstoornis. De man vertoont een pervasief patroon van vreemd en excentriek gedrag binnen de context van een solitair leven met weinig sociale relaties. Hij voldoet aan minstens vijf van de negen in de DSM-5 gegeven criteria voor een schizotypische-persoonlijkheidsstoornis. Hij heeft excentriek gedrag, vreemde overtuigingen, weinig sociale relaties en een over het algemeen waakzame en achterdochtige kijk op andere mensen. Het in deze casus beschreven verschijnsel dat de man gelooft dat de kleur paars hem zal beschermen is een ongebruikelijke overtuiging, maar moet eerder als een voorbeeld van ‘magisch denken’ worden beschouwd dan als een psychotische waan. Afwijkende culturele normen kunnen ‘magisch denken’ een moeilijk categoriseerbaar verschijnsel maken, maar in deze casus is er geen culturele of religieuze verklaring voor de overtuiging. Bij het bepalen van de trekken van een schizotypische-persoonlijkheidsstoornis moeten culturele variaties en overtuigingen wel worden meegewogen. Een breed scala van overtuigingen kan in de ene cultuur bijvoorbeeld als heel gewoon worden beschouwd, en in een andere cultuur als ‘magisch denken’.
