Schizotypische-persoonlijkheidsstoornis
Mevrouw Kaats, een alleenstaande vrouw van 44 jaar, meldt zich met als voornaamste klacht: ‘Ik ben zo bang.’ Ze beschrijft angst als gevolg van ernstige zorgen over het einde van de wereld na het eindigen van de Mayakalender in 2012. Ze gelooft dat die datum een misrekening was en dat de ‘echte’ datum in 2018 is. Ze is al langere tijd geïnteresseerd in voorspellingen over het einde der tijden uit antieke bronnen, zoals de mythen van de oude Maya’s en de voorspellingen van Nostradamus. Ze toont de psychiater websites die de Mayavoorspelling en mogelijke scenario’s voor het einde van de wereld beschrijven. Ze heeft de verschillende gegevens met elkaar ‘gecombineerd om te bewijzen’ dat de wereld in 2018 zal vergaan. ‘Ik weet niet wat er gaat gebeuren, maar het zal erg zijn,’ zo stelt ze.
Mevrouw Kaats zegt dat deze angsten ‘echt serieus’ zijn — ze stelt dat ze zulke ernstige angstklachten heeft dat ze aan slapeloosheid lijdt en piekert over het einde van de wereld. Ze vertelt dat ze voorzorgsmaatregelen heeft genomen voor het geval de ramp zich zal voltrekken, bijvoorbeeld door een cursus zelfverdediging te volgen en door haar voorraadkast te vullen met water en ingeblikt voedsel. Ze maakt deel uit van een groep mensen die deze voorspellingen net als zij serieus nemen. De leden van deze groep zijn haar enige echte sociale contacten. Buiten deze groep om heeft ze behalve met haar ouders en broers en zussen heel weinig sociale relaties.
Mevrouw Kaats is niet te verlegen om haar belangstelling voor ongebruikelijke onderwerpen te delen, zoals graancirkels, ufo’s en haar idee dat ‘de Aarde waarschijnlijk al eens is bezocht door buitenaardse wezens’.
Al sinds haar kinderjaren is er bij haar een patroon van vreemde overtuigingen en fascinaties met fantasy en sciencefiction. Ze was als kind sociaal onhandig en sinds haar adolescentie heeft ze een zeer beperkte sociale kring. Ze vertelt dat ze nooit getrouwd is en nog nooit een serieuze liefdesrelatie heeft gehad.
Ze kleedt zich ongewoon en draagt een speld met daarop de woorden ‘Het einde is nabij’.
Mevrouw Kaats heeft geen auditieve hallucinaties. Ze geeft geen blijk van duidelijke waanideeën. Ze is georganiseerd in haar gedrag. Ze heeft nooit een depressieve of stemmingsepisode gehad.
Mevrouw Kaats voldoet aan de algemene criteria voor een persoonlijkheidsstoornis en aan specifieke criteria voor een schizotypische-persoonlijkheidsstoornis. Ze heeft weinig sociale relaties. Ze houdt er zeer vreemde overtuigingen op na die haar gedrag beïnvloeden. Deze overtuigingen zijn vreemd en excentriek, maar niet duidelijk van het kaliber wanen zoals wordt gezien bij denkstoornissen als schizofrenie. Bovendien beschrijft ze dat deze patronen al vanaf het grootste deel van haar adolescentie en volwassenheid aanwezig zijn. Haar belangstelling voor en vreemde ideeën over fantasy-onderwerpen passen bij de excentrieke ideeën zoals die bij de schizotypische-persoonlijkheidsstoornis worden gezien. Tegelijkertijd vertoont ze niet de kenmerkende symptomen van schizofrenie (i.e., ze heeft geen hallucinaties of echte wanen, gedesorganiseerde spraak, gedesorganiseerd gedrag of een afgevlakt affect).
