Schizofrenie
Jorrit Keuning is een 19-jarige tweedejaars student die het in zijn eerste jaar goed heeft gedaan, maar die sinds kort veel slechtere cijfers haalt. Zijn ouders zijn bezorgd omdat hij ze zelden belt en aan de telefoon afstandelijk en verstrooid overkomt. Zij vertellen dat ze voor het eerst veranderingen bij hem zagen toen hij in de laatste zomervakantie een paar weken bij hen thuis was; hij werkte toen in een winkel die fantasy games verkoopt en rook vaak naar cannabis als hij thuiskwam. Ze probeerden hem ervan te overtuigen dat hij naar een psychiater moest, maar in eerste instantie weigerde hij. Tijdens de intake wordt duidelijk dat Jorrit zich in aanwezigheid van zijn ouders teruggetrokken gedraagt en niet echt wil praten. De psychiater vraagt of zij hem alleen kan spreken, en de ouders verlaten daarop de behandelruimte. Als de psychiater vraagt of hij van het spelen van een bepaalde game geniet, lijkt Jorrit op te veren. Hij vertelt dat de meeste mensen denken dat het maar een spelletje is, maar dat hij wel beter weet. Hij zegt dat hij de stem van de ‘Grote Tovenaar’ hoort, die hem het geheim heeft meegedeeld dat de mensen om hem heen slechts pionnen zijn in een groter spel van goed versus kwaad. De psychiater vraagt hoelang hij al in staat is om met de Grote Tovenaar te communiceren, en Jorrit antwoordt dat hij dat al kan sinds de vorige zomer (zeven maanden voor het consult), toen de tovenaar voor het eerst naar hem toe is gekomen. Op de vraag of hij eerst cannabis rookt voordat hij met de Grote Tovenaar communiceert, zegt Jorrit dat hij in eerste instantie de stem begon te horen na het roken van cannabis, maar dat hij al meer dan drie maanden niet heeft geblowd. Een toxicologisch onderzoek van urine dat diezelfde dag wordt uitgevoerd, is negatief voor drugs.
Deze casus belicht verschillende typerende kenmerken van een cliënt met vermoedelijke schizofrenie. De leeftijd bij aanvang ligt meestal in de late tienerjaren of halverwege de twintig. Mannen zijn doorgaans iets jonger dan vrouwen (halverwege de twintig versus achter in de twintig). Jorrit Keuning is een jongeman in de late tienerjaren, die een stoornis vertoont in het verwachte niveau van functioneren. In dit geval gaat het om een goede student die nu bijna al zijn tentamens niet haalt. De verandering in zijn gedrag maakt zijn familieleden bezorgd, en zij gaan op zoek naar uitleg van de psychiater. Zoals in veel gevallen vertroebelt het sterke vermoeden dat Jorrit marihuana rookt het beeld. Het feit dat hij al maandenlang geen marihuana heeft gebruikt maar nog steeds problemen heeft, lijkt een psychotische stoornis die puur door een middel wordt veroorzaakt uit te sluiten. Het gebruik van middelen kan echter het begin van psychotische symptomen bespoedigen. Het lukt de psychiater om Jorrit in een open gesprek over fantasy games te betrekken. Deze informele dialoog maakt het de jongeman mogelijk om zijn hallucinaties en overtuigingen te bespreken: hij hoort de stem van de Grote Tovenaar, praat tegen die stem en heeft een uitgebreid geloofssysteem ontwikkeld rond de game. De psychiater formuleert een voorlopige classificatie schizofrenie op basis van de aanwezigheid van een psychose, beperkingen in het functioneren en een duur van de symptomen van meer dan zes maanden. Er kan nog steeds sprake zijn van een psychotische stoornis door cannabis, maar op dit moment is dit minder waarschijnlijk omdat Jorrit al langere tijd is gestopt met het gebruiken van marihuana.
