Seksuele disfunctie door een middel /medicatie

Substance/medication-induced sexual dysfunction

De prevalentie en incidentie van seksuele disfuncties door een middel/medicatie zijn onduidelijk, waarschijnlijk door onderrapportage van seksuele bijwerkingen van farmacologische behandelingen. De beschikbare on­der­zoeks­ge­ge­vens over seksuele disfuncties door een middel/medicatie gaan meestal over de effecten van antidepressiva. De prevalentie van de seksuele disfunctie door antidepressiva varieert afhankelijk van het specifieke middel. Seksuele bijwerkingen worden beschreven door ongeveer 25 tot 80% van de patiënten die monoamine-oxidaseremmers, tricyclische antidepressiva, serotonerge antidepressiva en gecombineerd serotonerge-adrenerge antidepressiva gebruiken. Er zijn verschillen in de incidentie van seksuele bijwerkingen tussen sommige serotonerge en gecombineerd adrenerge-serotonerge middelen, waarbij medicatie zoals citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline en venlafaxine het vaakst leidt tot seksuele disfuncties.

Ongeveer 50% van de mensen die an­ti­psy­cho­ti­sche medicatie gebruiken, ervaart daarvan ongunstige seksuele bijwerkingen, zoals problemen met seksueel verlangen, erecties, lubricatie, de ejaculatie, of het orgasme. De incidentie per type antipsychoticum van deze bijwerkingen is niet duidelijk.

Het is niet bekend wat precies de prevalentie en incidentie zijn van seksuele disfuncties onder gebruikers van niet-psychiatrische geneesmiddelen zoals car­di­o­vas­cu­lai­re, cytotoxische, gastro-intestinale en hormonale middelen. Hogere percentages met verminderd verlangen zijn beschreven bij gebruikers van hoge doseringen opioïde pijnstillers. Verder is er een verband tussen het gebruik van illegale middelen en verhoogde percentages met verminderd seksueel verlangen, erectiele disfunctie en moeite met het bereiken van een orgasme. De prevalentie van seksuele problemen hangt samen met chronisch drugsmisbruik: seksuele problemen komen vaker voor bij heroïnegebruik (ongeveer 60–70%) dan bij misbruik van am­fe­ta­mi­ne­ach­ti­ge middelen of 3,4-me­thy­leen­di­oxy­me­t­ham­fe­ta­mi­ne (MDMA, ofwel xtc). Verhoogde percentages met seksueel disfunctioneren worden verder beschreven bij mensen die methadon krijgen; bij gebruikers van buprenorfine is de prevalentie van seksuele problemen zelden verhoogd. Verder komen erec­tie­pro­ble­men vaker voor bij chronisch alcoholmisbruik en chronisch ni­co­ti­ne­mis­bruik.