Bestudeer de volgende casus

De heer Van Eerbeek, een 50-jarige man, zoekt hulp voor een ‘seksuele afwijking’. Hij zegt: ‘Mijn vrouw heeft me betrapt toen ik een seksnummer belde en over seks aan het praten was terwijl ik mezelf stimuleerde.’ Tijdens het onderzoek geeft hij toe dat wat hij ‘telefoonseks’ noemt eigenlijk een vervanging is voor wat hij echt wil: ‘Met de auto naar een onbekende buurt rijden, mensen in hun slaapkamer begluren, en dan, als ik opgewonden ben, een mij onbekende vrouw zoeken aan wie ik mijn penis toon. Als ze dan schreeuwt en ik kom klaar, dan kan mijn dag niet meer stuk. Maar, weet u, het is een zeer strenge winter geweest. Ik kon een paar dagen niet naar buiten, want daar was het heel koud, dus ik heb die telefoonnummers uitgeprobeerd.’ De heer Van Eerbeek vertelt dat hij in de vijftien jaar dat hij zichzelf exhibitioneert nog nooit door de politie is gearresteerd. Maar nu is hij een beetje nerveus, omdat hij in de krant heeft gelezen dat de politie op zoek is naar een middelbare man die er plezier aan beleeft om zijn geslachtsdelen te laten zien. Zijn vrouw, met wie hij een ‘normaal, maar saai seksleven’ heeft, was tot voor kort niet bekend met zijn gedrag. ‘Ze heeft me niet onder druk gezet om hulp te zoeken, maar ze noemde me wel een gek, perverseling, iemand met wie ze geen seks wil hebben. Dat zette me aan het denken.’

Het exhibitionistische gedrag van de heer Van Eerbeek heeft zich relatief laat in zijn leven ontwikkeld, wat ongebruikelijk is, maar niet onmogelijk. Hoewel hij zich zelf aanmeldt voor hulp en behandeling, is deze zelfverwijzing niet geheel vrijwillig: hij voelt zich door een aantal omstandigheden gedwongen, zoals de wetenschap dat de politie op zoek is naar iemand die zichzelf exhibitioneert, en het commentaar van zijn vrouw. Hij is heteroseksueel en gehuwd, en hij heeft geregeld seks met zijn vrouw. Toch raakt hij meer opgewonden en voelt hij zich beter seksueel bevredigd door zijn parafiele gedrag, zoals het begluren van mensen in hun slaapkamers (voyeurisme), zijn genitaliën laten zien, en seksueel getinte gesprekken voeren via de telefoon (telefoonscatologie). Zichzelf ontbloten voor nietsvermoedende vrouwen levert voor hem de grootste parafiele opwinding op. Het is belangrijk om te beseffen dat parafiele stoornissen elkaar kunnen overlappen of naast elkaar kunnen bestaan. Exhibitionisme kan ook optreden bij iemand die reguliere seks heeft met een partner. Bij oudere mensen die de novo een parafilie of parafiele stoornis ontwikkelen, dienen organische veranderingen in de hersenen te worden overwogen. De heer Van Eerbeek vertoont echter geen tekenen van cognitieve stoornissen en heeft geen voorgeschiedenis van hersenletsel. Een nader neurologisch onderzoek kan nodig zijn om de classificatie te bevestigen.