Bestudeer de volgende casus

Mevrouw Weber is een 75-jarige grootmoeder en gepensioneerd universitair bestuurder die nog nooit ggz-hulp nodig heeft gehad. Sinds haar man ongeveer tien maanden geleden is overleden na een huwelijk van vijftig jaar, is mevrouw Weber geleidelijk aan meer teruggetrokken gaan leven, heeft zij gewicht verloren en heeft zij slapeloosheid ontwikkeld. Tegen bezorgde buren heeft ze het vermoeden geuit dat haar huurders haar kwaad willen doen, onder meer door haar drinkwater te vergiftigen door een dodelijk middel toe te voegen aan de pijpleidingen naar haar huis toe. Als haar buren proberen haar gerust te stellen en vertellen dat haar huurders goede mensen en gerespecteerde leden van de gemeenschap zijn, vraagt mevrouw Weber zich af waarom haar buren ‘het voor hen opnemen’. Vanwege haar vrees weigert mevrouw Weber nu om het water in haar huis te drinken en gebruikt ze het terughoudend om zich te douchen of om schoon te maken. Daardoor is ze uitgedroogd geraakt, waardoor ze nog verder is afgevallen — wat kan leiden tot ernstige somatische complicaties.

Mevrouw Weber heeft een soort besmettingsvrees ontwikkeld in relatie tot drinkwater, en haar angst heeft geleid tot vermijdingsgedrag dat haar gezondheid in gevaar brengt. De gelijktijdige aanwezigheid van andere klachten maakt het echter minder waarschijnlijk dat OCS de oorzaak is van haar probleem. Dat ze zich sociaal terugtrekt, minder eet en slechter slaapt is allemaal begonnen na een groot verlies (de dood van haar man) en dit wijst op een depressieve stoornis. De angst om vergiftigd te worden door haar huurders is hoogstwaarschijnlijk een paranoïde symptoom dat zich manifesteert in het kader van haar stemmingsstoornis. Bovendien is een laat begin van de symptomen vaker een kenmerk van depressiviteit dan van OCS. Om al deze redenen is een depressieve episode met psychotische kenmerken de meest waarschijnlijke verklaring voor de waargenomen symptomen, in plaats van OCS met een laat begin.

Deze casus laat zien dat OCS-achtige symptomen bij een groot aantal psychiatrische stoornissen kunnen optreden. Door middel van een zorgvuldige anamnese, inclusief de tractus-mentalisanamnese, kan bepaald worden of de symptomen het gevolg zijn van OCS of dat ze beter door een andere stoornis worden verklaard. Uiteraard zal het succes van de behandeling sterk afhankelijk zijn van de nauwkeurigheid van de classificatie.