Waanstoornis
Anje Goudsblom is een 39-jarige vrouw die door de politie naar de afdeling spoedeisende hulp wordt gebracht omdat zij, naar verluidt, een populaire popster heeft lastiggevallen. Ze ziet er goed gekleed uit, is smaakvol opgemaakt en maakt vriendelijk contact. Ze heeft een hbo-opleiding gedaan, is single en heeft geen voorgeschiedenis van drugsgebruik. Ze beantwoordt alle vragen van de verpleegsters en de arts op gepaste wijze. Als ze echter naar het stalken van de muzikant wordt gevraagd, wordt ze boos en legt uit dat ze met hem gaat trouwen. De afgelopen twee jaar heeft mevrouw Goudsblom de beroemdheid liefdesbrieven geschreven en geprobeerd hem te bellen; die avond probeerde ze hem in het hotel te benaderen waar hij voorafgaand aan een concert verbleef. Als haar meer vragen over deze ‘relatie’ worden gesteld, legt ze met veel details uit hoe ze elkaar online ontmoet hebben en dat hun huwelijk deze nacht plaats zal vinden.
Haar status-mentalisonderzoek levert weinig op, behalve dan de gefixeerde, onterechte overtuiging dat ze met deze beroemdheid gaat trouwen. Zolang niemand deze overtuiging betwist, blijft ze kalm. Uiteindelijk krijgt ze een lage dosis van een antipsychoticum om haar rustig te houden en haar te helpen slapen.
Haar zus arriveert later en geeft meer details. Volgens de zus geloofde de familie in eerste instantie dat mevrouw Goudsblom met deze man omging, maar besefte men al snel dat het niet waar was. Haar zus bevestigt dat mevrouw Goudsblom, afgezien van haar preoccupatie met de beroemdheid, een normale stemming, slaap, energie en activiteitsniveau heeft. Ze woont alleen en heeft een vaste baan bij een reclamebureau. De zus heeft geen symptomen van manie, depressiviteit of hallucinaties waargenomen.
Deze casus belicht de belangrijkste aspecten van de waanstoornis, erotomane type. Mevrouw Goudsblom heeft een gefixeerde, onterechte overtuiging dat ze binnenkort met een beroemdheid zal trouwen. Ze houdt rigide vast aan deze overtuiging en laat deze niet door anderen wegredeneren. Ze voldoet niet aan de criteria voor schizofrenie, omdat ze geen van de andere symptomen uit criterium A voor schizofrenie heeft. Haar spraak is logisch en doelgericht, en ze heeft geen gedesorganiseerd(e) gedachten of gedrag. Haar niveau van functioneren lijkt opmerkelijk intact, met uitzondering van de gevolgen van deze vaste overtuiging.
Mevrouw Goudsblom voldoet niet aan de criteria voor een stemmingsstoornis. Ze is weliswaar boos dat ze niet met de beroemdheid samen kan zijn, maar observaties door haar familieleden en haar eigen verslag duiden niet op depressiviteit of manische symptomen. Hoewel de term ‘erotomaan’ etymologisch verwant is aan ‘manie’, is er bij deze waan meestal geen sprake van een manie. Iemand met een manie kan een dergelijke waan wel hebben, maar dan heeft de patiënt ook andere klassieke manische symptomen, zoals een verminderde behoefte aan slaap en een verhoogd activiteitsniveau.
Andere mogelijke oorzaken van psychoses, zoals intoxicatie door een middel of een voorgeschreven medicijn (zoals steroïden voor astma), een delirium en dementie, werden zorgvuldig uitgesloten. Mevrouw Goudsblom heeft geen abnormaal lichaamsbeeld, zoals bij de morfodysfore stoornis.
