Au­tis­me­s­pec­trum­stoor­nis

Autism spectrum disorder

i Tekortkomingen in de sociaal-emotionele wederkerigheid: Als u iemand ontmoet, hoe stelt u zichzelf dan voor? Vindt u het lastig om iemand te begroeten? Vindt u het moeilijk om uw interesses, gedachten en gevoelens met anderen te delen? Vindt u het niet prettig om te horen waar anderen in geïnteresseerd zijn of hoe anderen ergens over denken?

ii Tekortkomingen in het non-verbale communicatieve gedrag dat gebruikt wordt voor sociale interactie; deze worden gewoonlijk opgemerkt door de onderzoeker en variëren van slecht geïntegreerde verbale en non-verbale communicatie, abnormaal gedrag bij oogcontact en lichaamstaal, tekortkomingen in het begrijpen en gebruiken van non-verbale communicatie tot een totaal ontbreken van ge­zichts­uit­druk­kin­gen en gebaren.

iii Tekortkomingen in het ontwikkelen en onderhouden van relaties: Bent u niet zo in anderen geïnteresseerd? Kunt u met anderen meedoen in een fantasiespel? Vindt u het moeilijk om nieuwe vrienden te maken? Als er iets in de situatie om u heen verandert, vindt u het dan lastig om uw gedrag daarop aan te passen?

i Stereotiep of repetitief spreken, bewegen of gebruik van voorwerpen, zoals eenvoudige motorische stereotypieën, echolalie, repetitief gebruik van voorwerpen of idi­o­syn­cra­ti­sche uitdrukkingen.

ii Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde en buitensporig gehecht zijn aan routines of het vermijden van veranderingen: Heeft u een bepaalde routine of een bepaald gedragspatroon? Wat gebeurt er als u deze routine niet kunt volgen of zich niet aan het gedragspatroon kunt houden? Heeft u moeite om zich aan te passen?

iii Beperkte interesses, die abnormaal intens of gefocust zijn: Draait uw leven vooral om een klein aantal dingen, of bent u slechts in een paar dingen zeer geïnteresseerd?

iv Hyper- of hy­po­re­ac­ti­vi­teit op zintuiglijke prikkels: Hoe gevoelig bent u voor pijn? En als iets heet is? En als iets koud is? Zijn er bepaalde geluiden, stoffen of geuren waar u sterk op reageert? Heeft u een fascinatie voor licht of draaiende voorwerpen?

i Specificaties

ii Voor de beperkingen in de sociale communicatie en de beperkte, repetitieve gedragspatronen, wordt de ernst afzonderlijk gespecificeerd.

i Als de gecoördineerde motorische vaardigheden substantieel onder het niveau liggen dat verwacht kan worden en dit de dagelijkse le­vens­ver­rich­tin­gen significant belemmert of de school­re­sul­ta­ten significant beïnvloedt; en dit in de vroege ont­wik­ke­lings­pe­ri­o­de begon, kunt u denken aan de co­ör­di­na­tie­ont­wik­ke­lings­stoor­nis.
Voorbeelden hiervan zijn onhandigheid en een trage en onnauwkeurige uitvoering van motorische vaardigheden. De stoornis mag niet aan een somatische aandoening kunnen worden toegeschreven of beter kunnen worden verklaard door een andere psychische stoornis.

ii Wanneer iemand repetitieve, ogenschijnlijk drangmatige en klaarblijkelijk doelloze bewegingen vertoont, zoals schudden of zwaaien met de handen, schommelen met het lichaam, hoofdbonken of zichzelf bijten, kunt u denken aan de stereotiepe-be­we­gings­stoor­nis. De motorische symptomen veroorzaken significante lijdensdruk of beperkingen. Het motorische gedrag kan niet worden toegeschreven aan de fysiologische effecten van een middel of een algemene somatische aandoening, en kan niet beter worden verklaard door een andere psychische stoornis.

iii Een tic is een plotseling optredende, snelle, herhaalde, niet-ritmische motorische beweging of vocalisatie. Als iemand zowel motorische als vocale tics heeft, die vóór de 18-jarige leeftijd zijn begonnen, kunt u denken aan de stoornis van Gilles de la Tourette. De tics kunnen in frequentie wisselen, maar dienen gedurende minstens één jaar sinds het begin van de tics aanwezig te zijn. De tics kunnen niet worden toegeschreven aan de directe fysiologische effecten van een somatische aandoening of een middel.

iv Als tijdens de ziekte motorische of vocale tics aanwezig zijn, maar niet beide tegelijk, en de persoon nooit aan de criteria voor de stoornis van Gilles de la Tourette heeft voldaan, kunt u denken aan de persisterende (chronische) motorische- of vocale-ticstoornis. De stoornis begint voor de leeftijd van 18 jaar en de tics kunnen in frequentie toe- en afnemen, maar dienen sinds meer dan één jaar aanwezig te zijn.

v Wanneer er gedurende minstens een jaar motorische en/of vocale tics aanwezig zijn, en deze vóór de leeftijd van 18 jaar zijn begonnen, en de tics niet kunnen worden toegeschreven aan de directe fysiologische effecten van een middel of een somatische aandoening, en de betreffende persoon nooit aan de criteria voor de stoornis van Gilles de la Tourette heeft voldaan, kunt u denken aan de voorlopige ticstoornis.

vi Wanneer iemand tics heeft die niet voldoen aan de criteria voor een specifieke ticstoornis omdat de bewegingen of vocalisaties atypisch zijn voor de beginleeftijd of het klinische beeld, kunt u denken aan de classificatie andere gespecificeerde ticstoornis of on­ge­spe­ci­fi­ceer­de ticstoornis.