De voornaamste kenmerken van de premenstruele stemmingsstoornis zijn uitingen van stemmingslabiliteit, prikkelbaarheid, somberheid en angstklachten die zich herhaaldelijk voordoen tijdens de premenstruele fase van de cyclus, en die rond het begin van de menstruatie, of kort daarna, weer afnemen. Deze klachten kunnen gepaard gaan met andere gedrags- en lichamelijke symptomen. De symptomen dienen tijdens de meeste menstruatiecycli gedurende het voorafgaande jaar te zijn opgetreden en een negatieve invloed te hebben op het beroepsmatige of sociale functioneren. De mate waarin en/of de manier waarop de samenhangende symptomen worden geuit kunnen nauw samenhangen met de sociale kenmerken en de culturele achtergrond, evenals met de geloofsovertuiging, sociale tolerantie, houding ten opzichte van de menstruatiecyclus, en genderrolkwesties in het algemeen.
De symptomen zijn doorgaans het sterkst aanwezig rond de tijd dat de menstruatie begint. Het is niet ongebruikelijk dat de symptomen gedurende de eerste paar dagen van de menstruatie nog enigszins blijven voortduren, maar de betrokkene moet een klachtenvrije periode ervaren in de folliculaire fase na het begin van de menstruatie. Hoewel de belangrijkste klachten stemmings- en angstsymptomen zijn, treden ook vaak gedrags- en somatische symptomen op. De aanwezigheid van somatische en/of gedragssymptomen terwijl stemmings- en/of angstsymptomen ontbreken, is echter niet voldoende voor een classificatie. De symptomen zijn van vergelijkbare ernst (maar niet van gelijke duur) met die van andere psychische stoornissen, zoals een depressieve episode of een gegeneraliseerde-angststoornis. Om een voorlopige diagnose te bevestigen, is een dagelijks prospectief klachtenonderzoek gedurende minstens twee symptomatische cycli vereist.
De symptomen moeten in de week voorafgaand aan de menstruatie klinisch significante lijdensdruk veroorzaken, of een duidelijke en forse beperking in het vermogen om sociaal of beroepsmatig te functioneren.
