Definitie en beschrijving
Criterium B in het alternatieve model omvat het vaststellen van persoonlijkheidstrekken, die gegroepeerd zijn in vijf domeinen. Een persoonlijkheidstrek is een geneigdheid om te voelen, waar te nemen, zich te gedragen en te denken op een relatief gelijksoortige wijze door de tijd heen en in uiteenlopende situaties waarin deze persoonlijkheidstrek manifest wordt. Bijvoorbeeld: mensen met een hoge mate van de trek ongerustheid hebben de neiging om zich snel angstig te voelen, ook in situaties waarin de meeste mensen zich rustig voelen of ontspannen zijn. Mensen met een hoge ongerustheid zullen situaties vaker als beangstigend waarnemen dan mensen met een lage gevoeligheid voor deze trek, en mensen met een dergelijke hoge gevoeligheid zullen geneigd zijn situaties te vermijden (gedrag) waarvan zij denken dat die hen zullen beangstigen. Zij zullen de wereld als beangstigender ervaren dan andere mensen.
Noemenswaard is dat mensen met een hoog niveau van ongerustheid niet noodzakelijkerwijs te allen tijde angstig hoeven te zijn in elke situatie. Deze gevoeligheid kan variëren gedurende het leven, en doet dat ook. Sommige van deze veranderingen voltrekken zich geleidelijk en volgen de ontwikkelingsfasen (bijvoorbeeld: tieners zijn over het algemeen impulsiever dan volwassenen), terwijl andere veranderingen plaats kunnen vinden op basis van specifieke levenservaringen.
Dimensionaliteit van persoonlijkheidstrekken Iedereen kan gepositioneerd worden op een spectrum van trekdimensies. Dat wil zeggen: persoonlijkheidstrekken zijn in wisselende mate op iedereen van toepassing, in plaats van dat ze al dan niet aanwezig zouden zijn. Verder zijn persoonlijkheidstrekken, inclusief die in het model hier in deel III genoemd zijn, te plaatsen binnen een spectrum tussen twee tegengestelde polen. Bijvoorbeeld: het tegenovergestelde van de trek ongevoeligheid is de neiging om empathisch en vriendelijk te zijn, zelfs in situaties waarin de meeste mensen zichzelf niet zo beleven. De trek die hier in deel III ongevoeligheid wordt genoemd, omdat die pool van de dimensie het primaire aandachtspunt is, kan vollediger beschreven worden met de tegenpolen ongevoeligheid versus vriendelijkheid. Bovendien is de tegenovergestelde pool ook niet in alle gevallen adaptief (bijvoorbeeld: mensen die zich vanwege extreme vriendelijkheid herhaaldelijk in situaties begeven waarin ze zich door anderen laten misbruiken).
Hiërarchische structuur van persoonlijkheid Sommige trekken zijn in heel specifieke termen beschreven (bijvoorbeeld sociale teruggetrokkenheid) en beschrijven een smal gebied van gedrag, terwijl andere juist heel breed zijn gedefinieerd (bijvoorbeeld afstandelijkheid) en een breed scala van gedragsmatige uitingsvormen omvatten. Brede trekdimensies worden domeinen genoemd, en specifieke trekdimensies heten facetten. Trekdomeinen omvatten een spectrum van bij elkaar horende specifieke facetten. Bijvoorbeeld: sociale teruggetrokkenheid en anhedonie zijn specifieke trek-facetten in het domein afstandelijkheid. Ondanks sommige culturele verschillen in de facetten zijn de bredere domeinen waarbinnen zij een plaats hebben, relatief consistent door culturen heen.
