Opnemen van de anamnese

De 15-jarige Jessica zegt dat zij wel is afgevallen maar dat zij niets heeft veranderd aan haar eetpatroon. De onderzoeker vraagt expliciet naar alle veranderingen. Patiënte antwoordt dat ze ‘heel gestrest was door haar eindexamen en is vergeten te eten’. De onderzoeker vraagt door over het ‘vergeten te eten’, door Jessica te vragen of zij dan misschien op andere momenten meer heeft gegeten als compensatie voor de gemiste maaltijden. Ze antwoordt: ‘Nee, ik vond het eigenlijk wel cool dat ik minder kon eten. Ik voelde me de baas over mijn honger, ik kon het overwinnen, en anderen kunnen dat niet.’ De onderzoeker vraagt hier weer op door: ‘Dus je eetgewoontes leken door de stress te veranderen, maar je ging toch door met minder eten omdat dit je een beter gevoel gaf over jezelf?’ Ook vraagt de onderzoeker, die moet navragen hoe Jessica zich voelt over haar gewicht en figuur: ‘Was afvallen belangrijk voor je?’ Jessica antwoordt: ‘Eerst leek dat niet zo belangrijk, maar ik vond het toch wel fijn dat ik afviel.’ De onderzoeker vraagt zonder omwegen naar het belang van het gewicht: ‘Hoe belangrijk is je gewicht en in hoeverre bepaalt het hoe jij je voelt als persoon? Als je nou alle dingen waarmee je jezelf kunt omschrijven in een volgorde moet zetten, bijvoorbeeld hoe goed je het op school doet, of hoe goed je als vriendin bent, waar passen je gewicht en je figuur dan in dat rijtje?’ Jessica antwoordt: ‘Een goede vriendin zijn vind ik wel heel erg belangrijk, maar als ik eerlijk ben, zijn mijn gewicht en figuur ook wel erg belangrijk. Dat is toch voor iedereen zo?’ De onderzoeker vraagt opnieuw door: ‘Zou je je gewicht en figuur dan helemaal bovenaan zetten? Als je een schaal van 0–6 hebt, waarbij 0 staat voor iets totaal onbelangrijks en 6 voor iets wat het allerbelangrijkste aspect van jezelf is, hoe beoordeel je dan je gewicht en je figuur?’ Jessica antwoordt: ‘Nou, ze zijn niet het allerbelangrijkste, maar ze zijn zeker belangrijk voor me, dus dan geef ik ze een 5.’

Als iemand gewicht verliest maar dit in eerste instantie geen duidelijk verband lijkt te hebben met de wens om af te vallen, is het van belang om de mogelijke gevoelens over gewichtsverlies en het lichaamsbeeld te onderzoeken. In eerste instantie kan het gewichtsverlies gezond of stressgerelateerd zijn, maar het gaat erom te onderzoeken wat de uiteindelijke intentie van het gewichtsverlies is, in verhouding tot het lage lichaamsgewicht dat de patiënt momenteel heeft, en welke waarde hij of zij hecht aan lichaamsgewicht en -vorm. Als de patiënt meldt dat het gewicht en figuur belangrijke aspecten in het oordeel over zichzelf zijn, dan wijst dat op een te grote invloed. Wanneer bovendien het beperken van de voedselinname in eerste instantie een andere oorzaak heeft, zoals stress, maar daarna wordt voortgezet om af te vallen, valt dit toch binnen de criteria voor anorexia nervosa.