Ziekteangststoornis
Mevrouw Xavier, een 32-jarige gehuwde vrouw, komt binnen bij de SEH-afdeling met klachten over lichte hoofdpijn en ‘vlekjes’ (mouches volantes) in haar gezichtsveld. Ze maakt een angstige indruk en zegt dat ze bang is dat deze symptomen op een hersentumor duiden. Ze wordt neurologisch onderzocht en krijgt te horen dat haar hoofdpijn hoogstwaarschijnlijk een spanningshoofdpijn is.
Ze wil geen pijnmedicatie gebruiken en zegt dat de pijn minimaal is. Mevrouw Xavier is in de voorgaande maanden minstens zes keer bij de SEH-afdeling en bij haar huisarts geweest, met diverse somatische klachten, waaronder duizeligheid, hoofdpijn en mouches volantes. Er zijn meerdere somatische onderzoeken gedaan, waaruit geen bevindingen zijn gekomen die op een ernstige somatische aandoening wijzen, maar mevrouw Xavier blijft bang dat zij een hersentumor heeft, ondanks de geruststelling van haar huisarts. Ze heeft door de medische consulten een aantal werkdagen gemist en heeft door haar angst moeite met het voltooien van taken, en concentratieproblemen. Volgens haar heeft de angst vooral te maken met zorgen over haar gezondheid. Uit de heteroanamnese van haar echtgenoot komt naar voren dat het huwelijk, als gevolg van haar ‘obsessie’ over een mogelijke hersentumor, onder druk staat.
Mensen met een ziekteangststoornis melden zich doorgaans bij een zorginstelling met een hoge mate van angst voor het hebben van een ernstige ziekte (bijvoorbeeld een hersentumor). Ondanks dat mevrouw Xavier jong en overigens gezond is, moet een volledig somatisch onderzoek plaatsvinden om een somatische oorzaak van de lichamelijke klachten te kunnen uitsluiten. Als een somatische aandoening is uitgesloten en zij niet reageert op geruststelling, dient rekening te worden gehouden met een ziekteangststoornis. De leeftijd van mevrouw Xavier (middenvolwassenheid) komt overeen met de beginleeftijd van de ziekteangststoornis. De klachten van patiënte zijn chronisch van aard (voor de classificatie is een minimale duur van zes maanden vereist), en haar angst hangt vooral samen met gezondheidsproblemen en zorgen over haar gezondheid. Zij vertoont excessief gedrag om zichzelf op ziekte te controleren, waaronder het herhaaldelijk opzoeken van de symptomen van een hersentumor op het internet; dit komt overeen met de specificatie ‘zorgzoekende type’. Mensen met het ‘zorgmijdende type’ van de stoornis zoeken zelden geneeskundige hulp, omdat dit hun angst kan verhogen.
