Het hoofdkenmerk van onttrekking van een hypnoticum of anxiolyticum is een karakteristiek onttrekkingssyndroom dat ontstaat na een aanzienlijke daling of na het staken van geregeld gebruik van het middel gedurende enkele weken of langer (criteria A en B). Het onttrekkingssyndroom omvat minstens twee symptomen (vergelijkbaar met het onttrekkingssyndroom van alcohol) die duiden op autonome hyperactiviteit (zoals verhoogde hartfrequentie, ademfrequentie, bloeddruk of lichaamstemperatuur, inclusief transpireren); tremor van de handen; insomnia; misselijkheid, soms met braken; angstsymptomen; en psychomotorische agitatie. Een tonisch-klonisch insult kan optreden bij misschien wel 20 tot 30% van de mensen met een onbehandeld onttrekkingssyndroom van een van deze middelen. Bij een ernstig onttrekkingssyndroom kunnen visuele, tactiele of auditieve hallucinaties of illusoire vervalsingen optreden, maar dat gebeurt meestal in het kader van een onttrekkingsdelirium. Is het realiteitsbesef van de betrokkene intact (hetgeen wil zeggen dat hij of zij weet dat de hallucinaties door het middel komen) en treden de waanvoorstellingen op bij een helder bewustzijn, dan kan de specificatie ‘met perceptiestoornissen’ worden genoteerd. Wanneer er hallucinaties optreden zonder dat daarnaast sprake is van een delirium (dus bij een helder bewustzijn), dient de classificatie psychotische stoornis door een middel/medicatie te worden overwogen. De symptomen veroorzaken klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het sociale of beroepsmatige functioneren of het functioneren op andere belangrijke terreinen (criterium C). De klachten of verschijnselen mogen niet zijn toe te schrijven aan een somatische aandoening en kunnen niet beter worden verklaard door een andere psychische stoornis (zoals een angststoornis) of door intoxicatie door een ander middel (criterium D). Indien de onttrekkingssymptomen zijn te verlichten door toediening van een hypnoticum, pleit dat voor de classificatie onttrekkingssyndroom van een hypnoticum of anxiolyticum.
