Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis
a Inclusie: Vereist is een gedragspatroon dat vóór de 12-jarige leeftijd begint, in uiteenlopende situaties aanwezig is en tot moeilijkheden leidt in het sociale functioneren of tot slechte school-, studie- of werkprestaties. De symptomen dienen aanhoudend aanwezig te zijn gedurende minstens zes maanden in een mate die niet past bij het ontwikkelingsniveau. De stoornis wordt gekenmerkt door minstens zes van de volgende symptomen van onoplettendheid.
i Ziet details over het hoofd: Hebben anderen u de afgelopen zes maanden of langer wel eens gezegd dat u over details heen kijkt, details mist of dat u slordige fouten maakt in uw (school)werk?
ii Geen aandacht bij taken kunnen houden: Heeft u vaak moeite om geconcentreerd te blijven op een taak of activiteit, zoals het lezen van een lange tekst of het luisteren naar een docent of gesprek?
iii Lijkt niet te luisteren: Zeggen anderen u wel eens dat wanneer zij met u praten, het vaak lijkt of u met uw aandacht elders bent of dat het lijkt dat u niet luistert?
iv Krijgt taken niet af: Heeft u vaak moeite om (school-)werk, karweitjes of taken af te maken omdat uw concentratie verslapt of omdat u gemakkelijk raakt afgeleid?
v Moeite met het organiseren van taken: Vindt u het vaak moeilijk om taken of activiteiten te organiseren? Heeft u moeite met het plannen van uw tijd of het halen van deadlines?
vi Vermijdt taken die een langdurige geestelijke inspanning vergen: Gaat u taken die een langdurige geestelijke inspanning vereisen vaak uit de weg?
vii Raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken: Raakt u vaak dingen kwijt die onmisbaar zijn voor taken of activiteiten, zoals (school)spullen, boeken, gereedschappen, portemonnee, sleutels, paperassen, bril of telefoon?
viii Wordt gemakkelijk afgeleid: Raakt u vaak gemakkelijk afgeleid door dingen of gedachten die niets te maken hebben met de activiteit of taak waar u op dat moment mee bezig zou moeten zijn?
ix Is vaak vergeetachtig: Vindt u zelf, of vinden anderen dat u tijdens uw dagelijkse bezigheden vaak vergeetachtig bent?
b Inclusie: Ofwel: Vereist is in dezelfde periode de aanwezigheid van minstens zes van de volgende uitingen van hyperactiviteit en impulsiviteit.
i Kan niet stilzitten: Heeft u de afgelopen zes maanden vaak gemerkt dat u met uw handen of voeten aan het wiebelen of draaien bent? Vindt u het lastig om stil te zitten zonder te wriemelen?
ii Staat op: Staat u vaak op in situaties waarin van u wordt verwacht dat u blijft zitten?
iii Rent rond of klimt ergens op: Ren je vaak rond of klim je ergens op in situaties waarin dit ongepast is?
iv Kan moeilijk rustig blijven: Kun je vaak niet rustig spelen of niet rustig meedoen aan een ontspannende activiteit?
v Hyperactiviteit: Voelt het of u altijd volop in de weer bent, alsof u ‘door een motor wordt voortgedreven’, of wordt u zo door anderen omschreven? Vindt u het onaangenaam om een lange tijd stil te zitten?
vi Praat excessief veel: Praat u vaak extreem veel?
vii Spreekt voor zijn beurt: Heeft u vaak moeite om in een gesprek uw beurt af te wachten? Maakt u vaak andermans zinnen af of flapt u het antwoord er al uit voordat de vraag volledig is gesteld?
viii Heeft moeite om op zijn beurt te wachten: Vindt u het moeilijk om op uw beurt te wachten als u in de rij staat?
ix Stoort anderen of dringt zich op: Mengt u zich vaak zomaar in gesprekken, spelletjes of activiteiten? Gebruikt u vaak zonder toestemming de spullen van een ander?
c Exclusie: Kies niet voor deze classificatie wanneer niet in twee of meer situaties volledig aan de criteria wordt voldaan, er geen aanwijzingen zijn dat het functioneren door de symptomen wordt bemoeilijkt, de symptomen alleen optreden binnen de context van een psychotische stoornis, of wanneer ze beter kunnen worden verklaard door een andere psychische stoornis.
d Aanvullende kenmerken
i Specificaties
► Gecombineerd beeld: Als gedurende de afgelopen zes maanden aan de criteria voor hyperactiviteit-impulsiviteit is voldaan.
► Overwegend onoplettend beeld: Als gedurende de afgelopen zes maanden is voldaan aan de criteria voor onoplettendheid maar niet aan de criteria voor hyperactiviteit-impulsiviteit.
► Overwegend hyperactief-impulsief beeld: Als gedurende de afgelopen zes maanden aan de criteria voor hyperactiviteit-impulsiviteit is voldaan, maar niet aan de criteria voor onoplettendheid.
ii Specificaties
► Gedeeltelijk in remissie
iii Ernst
► Licht: Geen of weinig symptomen die vereist zijn om de classificatie te kunnen toekennen zijn aanwezig, en de symptomen leiden slechts tot lichte beperkingen in het sociale of beroepsmatige functioneren.
► Matig: Er zijn symptomen of functionele beperkingen tussen ‘licht’ en ‘ernstig’ aanwezig.
► Ernstig: Meer symptomen dan vereist zijn om de classificatie te kunnen toekennen zijn aanwezig, of verschillende bijzonder ernstige symptomen zijn aanwezig, of de symptomen leiden tot duidelijke beperkingen in het sociale of beroepsmatige functioneren.
e Andere mogelijkheden: Als iemand symptomen heeft die onder de vereiste drempel blijven of wanneer u nog niet in de gelegenheid bent geweest om alle criteria te verifiëren, kunt u denken aan de classificatie andere gespecificeerde of ongespecificeerde aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis. De symptomen dienen met beperkingen gepaard te gaan en treden niet uitsluitend op tijdens het beloop van schizofrenie of een andere psychotische stoornis.
