Angst

Victoria Overman, een 58-jarige eve­ne­men­ten­or­ga­ni­sa­tor, heeft een afspraak met een psychiater wegens angstklachten. Mevrouw Overman verschijnt goed gekleed en lichtelijk geagiteerd op het consult. Ze spreekt in een normaal tempo en vertelt dat haar depressieve symptomen twee jaar eerder zijn begonnen toen ze de scheiding van haar vierde echtgenoot in gang had gezet. Ze kreeg een sombere stemming en had zorgen over de toekomst die verlammend werkten, en ze kon zich slecht concentreren. Hierna kreeg zij ook anhedonie en een afgenomen energie, hypersomnia met onderbroken slaap, passieve su­ï­ci­de­ge­dach­ten en een verhoogde eetlust met een hunkering naar koolhydraten. Ze is gestopt met haar werk als eve­ne­men­ten­or­ga­ni­sa­tor en bleef steeds vaker het grootste deel van de dag in bed.

Patiënte zocht aanvankelijk hulp bij een homeopaat, die haar verschillende middelen voorschreef die geen effect hadden. Vervolgens ging ze naar haar huisarts, die haar driemaal daags zo nodig 0,25 mg alprazolam voorschreef. Door deze medicatie had ze minder zorgen, maar het had weinig effect op haar stemming. Daarna schreef haar huisarts sertraline 50 mg/dag voor, oplopend tot een dosis van 150 mg/dag. In de daaropvolgende twee maanden sliep patiënte beter en had ze geen su­ï­ci­de­ge­dach­ten meer. Ze werd echter steeds angstiger, prikkelbaarder, geagiteerder en energieker, en merkte dat haar gedachten heel snel gingen. Op de vraag of ze daarbij ook impulsiviteit of psychotische symptomen had, antwoordt ze ontkennend.

Patiënte heeft een lange voor­ge­schie­de­nis met op elkaar gelijkende depressieve episoden. De eerste episode begon tijdens haar studie en heeft meerdere maanden geduurd, maar werd niet behandeld.

In antwoord op specifieke vragen beschrijft ze meerdere perioden in haar leven waarin ze een matig verhoogde stemming had, haar gedachten versneld waren en ze een verhoogde energie had. Het blijkt dat zij tijdens die perioden veel prestaties heeft geleverd die belangrijk waren voor haar leven. Bijvoorbeeld toen patiënte een jonge, pas gescheiden, werkloze alleenstaande moeder was, en zij werd gevraagd om voor haar beste vriendin een vrij­ge­zel­len­feest te organiseren. Ze verdiepte zich in allerlei creatieve en bruids­tijd­schrif­ten en was vastbesloten om er met een klein budget een geweldig feest van te maken. Ze ging volledig op in het project en had een schijnbaar tomeloze energie en onuitputtelijke ideeën. Het feest was een groot succes en dit was het begin van haar carrière als eve­ne­men­ten­or­ga­ni­sa­tor. Ze hield haar stem­mings­wis­se­lin­gen voor haar klanten en collega’s verborgen en maakte gebruik van haar verhoogde stemming om een energieke ‘uitstraling’ in stand te houden, maar trok zich daarna terug en vermeed opdrachten wanneer haar stemming daalde. Tijdens de energieke episoden werd ze prikkelbaarder en ze denkt nu dat zowel het begin als het einde van al haar huwelijken te verklaren is doordat ze tijdens die verhoogde stemming geneigd was ‘emotioneel’ te worden. Ondanks dat deze perioden vele weken konden aanhouden, had zij geen veranderd slaappatroon, geen risicovol gedrag, ging zij niet sneller praten, had zij geen groot­heids­idee­ën en had ze er geen enkel probleem mee.

Patiënte vertelt dat zij als veertiger stevig dronk, maar dit nu nauwelijks meer doet. Ze heeft geen suïcidepogingen gedaan en is nooit psychiatrisch opgenomen. Haar moeder is met sertraline behandeld voor depressiviteit en haar broer heeft lithium geslikt voor zijn bipolaire-stem­mings­stoor­nis.