Het onderzoek van de status mentalis
Abraham M. Nussbaum
Dit boek gaat voornamelijk over het exploreren van psychische klachten van onze patiënten door middel van de anamnese. Uw taak als onderzoeker is om deze klachten te beoordelen en te bepalen of het symptomen van een psychische stoornis zijn. Daarnaast observeert u tijdens het opnemen van de anamnese ook het gedrag van de patiënt en zult u verschijnselen waarnemen die te beschouwen zijn als psychische symptomen. En ten slotte zult u sommige psychische functies willen testen, om vast te stellen of er neurocognitieve symptomen zijn. Al deze symptomen schrijft u uiteindelijk op in het verslag van de status mentalis. Van belang is daarbij dat het niet alleen gaat om de symptomen die bij uw onderzoek manifest waren, maar dat u ook alle symptomen opschrijft die, voor zover op te maken uit het verhaal van de patiënt, al eerder aanwezig waren gedurende de actuele episode van de psychische stoornis.
Volgens de Angelsaksische traditie is het verslag van de status mentalis ‘van buiten naar binnen’ opgebouwd, dus het begint met de direct opvallende gedragskenmerken en eindigt met de stoornissen in de neurocognitieve functies als oriëntatie, geheugen, abstractievermogen, oordeelsvermogen en ziektebesef. In de continentaal-Europese traditie beginnen we juist met de neurocognitieve symptomen te beschrijven, vervolgens de psychosesymptomen, dan de affectieve symptomen en eindigen we met de symptomen op het gebied van psychomotoriek en het gedrag. We volgen als het ware de hiërarchie van ingrijpender naar minder ingrijpende symptomen, omdat de laatste sterk bepaald worden door de eerste. Als een patiënt een neurocognitieve stoornis heeft, leidt dat dikwijls tot psychotische, affectieve, psychomotorische en gedragsstoornissen.*
* Daarom wijkt dit hoofdstuk geheel af van de Amerikaanse versie, om aan te sluiten bij de Nederlandse traditie bij het beschrijven van de status mentalis. Dit hoofdstuk is een sterk verkorte versie van Het psychiatrisch onderzoek (Hengeveld & Schudel, 2011).
