Typische kenmerken van de vermijdende-persoonlijkheidsstoornis zijn sociale situaties vermijden, geremdheid binnen interpersoonlijke relaties gerelateerd aan gevoelens van onbeholpenheid en insufficiëntie, angstige preoccupatie met negatieve beoordeling en afwijzing, en de angst om uitgelachen of in verlegenheid gebracht te worden. Karakteristieke moeilijkheden komen tot uiting in de identiteit, zelfsturing, empathie en/of intimiteit, zoals hierna beschreven, samengaand met specifieke maladaptieve persoonlijkheidstrekken in de domeinen negatieve affectiviteit en afstandelijkheid.
VOORSTEL VOOR CRITERIA
- Matige of ernstigere beperking in het persoonlijkheidsfunctioneren, zich manifesterend in karakteristieke moeilijkheden op twee of meer van de volgende vier terreinen:
- Identiteit Gering gevoel van eigenwaarde samenhangend met zichzelf beoordelen als sociaal onbeholpen, onaantrekkelijk als persoon, of minderwaardig; excessieve gevoelens van schaamte.
- Zelfsturing Onrealistisch streefniveau gepaard gaande met onwil om doelen na te streven, persoonlijke risico’s te nemen, of betrokken te raken bij nieuwe activiteiten die interpersoonlijk contact vereisen.
- Empathie Preoccupatie met, en gevoeligheid voor kritiek en afwijzing, geassocieerd met een vermeende overmatig negatieve beoordeling door de ander.
- Intimiteit Onwil om betrokken te raken bij mensen, tenzij er zekerheid is gewaardeerd te zullen worden; beperkte wederkerigheid binnen intieme relaties door de angst om beschaamd of geridiculiseerd te zullen worden.
- Drie of meer van de volgende vier pathologische persoonlijkheidstrekken, waarvan er één ongerustheid (1) dient te zijn:
- Ongerustheid (een facet van negatieve affectiviteit): Intense gevoelens van nervositeit, spanning of paniek, vaak in reactie op sociale situaties; bezorgdheid over de negatieve effecten van onplezierige ervaringen uit het verleden en mogelijke negatieve gebeurtenissen in de toekomst; zich angstig voelen, opzien tegen of zich bedreigd voelen door onzekerheid; vrees om in verlegenheid gebracht te worden.
- Sociale teruggetrokkenheid (een facet van afstandelijkheid): Gereserveerdheid in sociale situaties; vermijding van sociale contacten en activiteiten; gebrek aan initiatief tot sociaal contact.
- Anhedonie (een facet van afstandelijkheid): Niet genieten of opzoeken van, of geen energie hebben voor de ervaringen van het leven; deficiënties in het vermogen om plezier te hebben en belangstelling voor dingen te hebben.
- Vermijding van intimiteit (een facet van afstandelijkheid): Vermijding van hechte of romantische relaties, interpersoonlijke banden en intieme seksuele relaties.
