Andere classificatiesystemen
Abraham M. Nussbaum
Internationale classificatie van ziekten (ICD)
De Wereldgezondheidsorganisatie gebruikt haar eigen classificatiesysteem, de International Classification of Diseases, algemeen bekend onder de afkorting ICD. De huidige, negende en tiende, edities — ofwel ICD-9 en ICD-10 — bevatten psychische stoornissen als onderdeel van een classificatie van alle medische aandoeningen. De elfde editie wordt in 2014 verwacht en er wordt aan gewerkt om de ICD-11 te synchroniseren met de DSM-5 (Andrews et al., 2009). Hoewel de meeste clinici buiten de VS de ICD-9 of -10 gebruiken om een psychische stoornis te classificeren, zijn deze classificaties minder gedetailleerd dan de DSM-5 en vooral ontworpen om epidemiologen te helpen om onderzoek te doen naar de incidentie en prevalentie van ziekten. Ondanks hun verschillen in opzet wijzen de DSM en de ICD dezelfde codes toe aan psychische stoornissen en deze gezamenlijke codes worden veel gebruikt door verzekeraars. U kunt informatie vinden over de ICD-9 en -10 en een lijst met diagnostische codes op www.who.int/classifications/icd/en. Het vijfde hoofdstuk, ‘psychische en gedragsstoornissen’, bevat de meeste van de classificaties die van belang zijn voor het psychiatrisch onderzoek.
Psychodynamic Diagnostic Manual
ICD-9 en -10 zijn gericht op de algemene volksgezondheid, terwijl de Psychodynamic diagnostic manual (PDM; Alliance of Psychoanalytic Organizations, 2006) zich richt op de psychische gezondheid en problemen van een bepaald individu. Verschillende psychoanalytische organisaties hebben samen de PDM ontwikkeld als aanvulling op de descriptieve classificaties van de DSM-5 en de ICD-9 en -10. De PDM bevat dimensies die de classificaties overspannen, waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met persoonlijkheidspatronen en -stoornissen, net als in de DSM-5. De PDM gebruikt de classificaties uit de DSM maar bevat ook beschrijvingen van de belevingswereld van iemand die in behandeling komt. U kunt meer lezen over de PDM op www.pdm1.org.
De clusters van McHugh
Al enige decennia uit psychiater Paul McHugh zijn frustratie over het feit dat de DSM de symptomen scheidt van de oorzaken van psychische aandoeningen. Volgens McHugh is de DSM niet bevorderlijk voor het begrip van aandoeningen, doordat het handboek de vermoedelijke oorzaken van de aandoeningen negeert (McHugh & Slavney, 2012). McHugh stelt als alternatief voor om psychische aandoeningen te groeperen in vier ‘clusters’, gebaseerd op de oorzaak van iemands problemen. Hij laat elk cluster correleren met metaforen voor de behandeling. In het eerste cluster plaatst McHugh (2005) structurele hersenaandoeningen die het psychisch functioneren direct verstoren; ruwweg omschreven als wat iemand heeft. Onder dit cluster vallen aandoeningen als de ziekte van Alzheimer, delirium en schizofrenie. Behandelaars proberen mensen met deze aandoeningen te genezen. Het tweede cluster van McHugh omvat psychische problemen die resulteren uit de manier waarop iemands brein zich ontwikkeld heeft, zoals bij de meeste persoonlijkheidsstoornissen; ruwweg wie iemand is. Behandelaars treden bij mensen met deze aandoeningen op als gids. McHugh brengt in het derde cluster stoornissen onder die gekenmerkt worden door gedrag dat biologisch versterkt wordt, zoals misbruik van middelen en anorexia nervosa, ofwel wat iemand doet. Bij mensen met deze aandoeningen doorbreken behandelaars het gedrag. In het vierde cluster plaatst hij problemen veroorzaakt door gebeurtenissen die iemands identiteit in gevaar brengen, zoals rouw en de posttraumatische-stressstoornis, ofwel wat iemand doormaakt. Bij mensen die aan deze aandoeningen lijden helpt de behandelaar de patiënt zijn levensverhaal te herschrijven. Hoewel het classificatiesysteem van McHugh niet algemeen geaccepteerd is, zijn zijn denkbeelden van invloed en bieden ze toegankelijk leesmateriaal voor iedereen die geïnteresseerd is in diagnostiek en classificatie in de psychiatrie (McHugh & Slavney, 1998).
Research Domain Criteria
In 2010 kondigde het Amerikaanse National Institute of Mental Health aan dat het een eigen classificatiesysteem zou gaan samenstellen, de Research Domain Criteria (RDoC), dat de symptomen wil samenvoegen met de oorzaken. De RDoC is nog niet geschreven maar het moet een door neurowetenschappen gevoede nosologie worden waarin bepaald gedrag wordt toegewezen aan specifieke, onderling verbonden hersennetwerken. De RDoC wil, in plaats van een psychische stoornis te omschrijven op basis van de symptomen, een stoornis omschrijven op basis van de aangedane neurale netwerken. Bijvoorbeeld: angstige ongerustheid kan worden omschreven als een stoornis in een bepaald corticostriataal circuit in de hersenen. De RDoC gaat ervan uit dat neurale netwerken kunnen worden opgespoord met instrumenten uit de klinische neurowetenschappen, maar erkent dat een aantal van deze instrumenten en technieken nog niet voorhanden is. Dus hoewel de RDoC meer een streven is dan een klinische realiteit, wordt het gezien als de toekomst van psychische classificaties. Het lijkt erop dat de DSM-5 een belangrijke stap neemt in de richting van de RDoC, aangezien immers de dimensionale benadering analoog is aan wat de RDoC gedragsdomeinen noemt — bijvoorbeeld impulsiviteit en negatieve emotionaliteit — die de classificaties overspannen en rekening houden met de nieuwste opvattingen over de etiologie van psychische klachten (Insel & Quirion, 2005; Insel et al., 2010). U kunt de voortgang van de ontwikkeling van de RDoC via deze URL volgen: www.nimh.nih.gov/research-funding/rdoc/index.shtml.
Cultuurspecifieke classificatiesystemen
Verder bestaan er verschillende cultuurspecifieke psychische classificatiesystemen die in uiteenlopende gebieden, zoals Latijns-Amerika (Berganza et al., 2002), Cuba (Otero-Ojeda, 2002), China (Chen, 2002) en Japan (Nakane & Nakane, 2002), gebruikt worden.
