Gevaarlijk gedrag
Daniel S. Schechter, MD
Adriënne is een meisje van 4,5 jaar dat naar een ggz-instelling voor jonge kinderen is doorverwezen voor een beoordeling van haar ‘gevaarlijke gedrag’. Wat de ouders vooral zorgen baart is dat Adriënne geen duidelijke grenzen heeft, impulsief is en erg snel onbekenden vertrouwt.
Adriënne was 2 jaar en 5 maanden toen ze door haar adoptieouders werd geadopteerd vanuit een weeshuis in Oost-Europa. Ten tijde van de adoptie is het medisch dossier van Adriënne beoordeeld door een kinderarts ter plaatse die, afgezien van de groeiparameters — allemaal onder het vijfde percentiel —, geen problemen constateerde. Toen de adoptieouders Adriënne voor het eerst ontmoetten in het weeshuis, kwam Adriënne hen zonder enige schroom tegemoet en ging ze zonder problemen met hen mee. De ouders waren aangenaam verrast geweest door het blije voorkomen van Adriënne en de spontane, warme manier waarop ze hen knuffelde.
Algauw na haar adoptie begon Adriënne duidelijk haar moeder op te zoeken voor troost als ze van slag was of pijn had. Afgezien hiervan maakt ze echter meestal geen onderscheid tussen onbekenden en het eigen gezin. In de rij voor de kassa in de supermarkt deelt ze aanhankelijke knuffels uit aan wie er ook maar achter haar staat. Tijdens groeps- of familiebijeenkomsten probeert ze vaak op schoot te klimmen bij mensen die ze nauwelijks kent. Op een dag probeerde ze tijdens het winkelen met een ander gezin mee te gaan. Haar ouders maken zich zorgen dat Adriënne met dit gedrag het gevaar loopt om te worden ontvoerd of misbruikt.
Vergeleken met andere kinderen van haar leeftijd heeft Adriënne moeite met op haar beurt wachten en met blijven zitten tijdens het kringgesprek op school. Ze onderbreekt anderen, bemoeit zich ongevraagd met het spel van andere kinderen en slaat de andere kinderen soms. Door een kleine aanleiding kan ze langdurig van streek raken. Ze heeft er moeite mee om uit zichzelf te kalmeren, maar kalmeert meestal wel als haar leerkracht of ouders haar vasthouden.
Adriënne woont samen met haar adoptievader en -moeder en haar 12-jarige broer, de biologische zoon van haar ouders. Tijdens het eerste jaar van Adriënnes verblijf in Nederland is ze met haar moeder thuis gebleven, maar sinds dit jaar gaat ze halve dagen naar de crèche. Haar ontwikkeling gaat volgens moeder vooruit, al heeft ze nog steeds een taalachterstand; haar taalbegrip is beter dan haar gesproken taal. De ontwikkeling van haar vaardigheden op het gebied van schoolrijpheid verloopt langzamer dan die van andere kinderen, maar haar grove en fijne motorische vaardigheden worden als gemiddeld beschouwd. Haar slaap en eetlust zijn prima. Ze is aangekomen, al is haar hoofdomtrek blijven steken op net onder het vijfde percentiel.
Bij het onderzoek wordt een vriendelijk, goed verzorgd meisje gezien dat jonger lijkt dan haar leeftijd. Ze spreekt weinig maar let zo te zien wel op de onderzoeker. Al binnen een paar minuten probeert ze bij de onderzoeker op schoot te kruipen.
