Gevoel van kriebel en krioelende beestjes

Dingxiang Meng is een 63-jarige man van Chinese afkomst die voor een psychiatrisch consult is verwezen vanwege depressiviteit en excessieve somatische klachten. Hij heeft een voor­ge­schie­de­nis met psychotisch-depressieve stoornissen waarvoor hij de afgelopen tien jaar tweemaal opgenomen is geweest. Hij wordt poliklinisch gezien op de nier­di­a­ly­seaf­de­ling van een klein ziekenhuis, tijdens zijn vaste afspraak voor hemodialyse.

Bij het onderzoek vertelt patiënt dat hij een ‘naar en griezelig kriebelend gevoel’ heeft, ‘alsof er wormen onder mijn huid krioelen’. Hij heeft deze klachten al een paar jaar, maar de afgelopen weken zijn ze verergerd en heeft hij het gevoel gekregen alsof hij ‘gek werd’. Hij vertelt dat hij bezorgd is en vaak moe, maar wel altijd lacht en plezier heeft als hij met zijn kleinkinderen speelt of op bezoek gaat bij mensen uit zijn eigen cultuur. Van een stoornis in het denken is geen sprake. Uit zijn dossier blijkt dat de somatische klachten van patiënt op verschillende momenten zijn benoemd als respectievelijk akathisie, perifere neuropathie, ‘psychosomatisch’ en ‘psychotisch rumineren’. Op het moment van het onderzoek is hij al sinds twee jaar goed gestemd en slikt hij geen psychiatrische medicatie meer.

Patiënt vertelt dat zijn lichamelijke klachten ’s avonds en ’s nachts het ergst zijn, als hij probeert stil te zitten of te liggen. Hij vertelt dat het nare gevoel alleen in zijn benen optreedt. Wrijven over zijn benen helpt wel, maar de grootste verlichting ervaart hij door op te staan en heen en weer te gaan lopen. De dialyse valt hem bijzonder zwaar omdat hij dan ‘urenlang aan een machine vastzit’. Hij klaagt verder ook over slaperigheid en vermoeidheid overdag. In de loop van het gesprek springt patiënt twee keer op terwijl hij wordt gedialyseerd. Een van de ver­pleeg­kun­di­gen vertelt dat hij vaak vraagt of de dialyse eerder kan worden afgebroken, er vaak moe uitziet, en altijd ‘lijkt rond te springen’.

Vijftien jaar geleden, kort na zijn aankomst in Nederland, heeft patiënt diabetes gekregen. Vervolgens ontwikkelde hij progressieve ni­er­in­suf­fi­ci­ën­tie en is hij zeven jaar geleden met de nierdialyse begonnen. Hij is gescheiden, heeft twee volwassen kinderen en drie jonge kleinkinderen. Hij spreekt slecht Nederlands; alle gesprekken vinden plaats met de hulp van een Mandarijn sprekende tolk. Patiënt woont bij een van zijn kinderen.