Aanpassing geslachtsaanduiding
John W. Barnhill, MD; Friedemann Pfäfflin, MD
Jody Renooij, een 52-jarige verkoopmedewerkster, meldt zich bij een psychiater in het kader van een juridische procedure omwille van een aanpassing van haar geslachtsaanduiding voor de burgerlijke stand.
Mevrouw Renooij werd geboren met mannelijke genitaliën en opgevoed als jongen. Het kind kreeg bij de geboorte de naam Joost. Anders dan zijn oudere, meer jongensachtige broer werd Joost al sinds zijn vroege kinderjaren als ‘meisjesachtig’ beschouwd en ging hij over het algemeen liever met meisjes om dan met jongens. Tijdens zijn tienerjaren beschouwde Joost zichzelf als een biseksuele jongen. Toen hij een jaar of 19 was en een relatie had met een jongen, werd hij zich bewust van het sterke verlangen om een vrouw te worden. De relatie werd beëindigd, maar Joosts verlangen om een vrouw te zijn veranderde in een sterk besef dat hij in het verkeerde lichaam was geboren. Hij probeerde te achterhalen of hij dit gevoel al eerder had gehad, maar het enige wat hij zich kon herinneren, was dat hij af en toe had gewild dat hij een meisje was om er zo meer bij te horen bij zijn vriendinnen. En toen hij een jaar of 19, 20 was, was hij er erg ongelukkig over om als een jongen te worden beschouwd en had hij zijn genitaliën ‘weerzinwekkend’ en ‘een vergissing van de natuur’ gevonden. Tussen zijn 22ste en 24ste jaar leidde hij het leven van een vrouw, waarbij hij zijn naam veranderde in Jody en alleen nog vrouwenkleding droeg. Hij had ook romantische relaties. De meeste homoseksuele en heteroseksuele mannen waren niet in hem geïnteresseerd, en de relaties waren dan ook meestal met lesbiennes of mensen in diverse stadia van een cross-sexbehandeling.
Op de leeftijd van 24 jaar werd hij onderzocht door een psycholoog en een psychiater, die zijn kijk op zichzelf bevestigden. Na de gangbare hormonale behandeling onderging hij geslachtsaanpassende chirurgie. De resultaten van de operatie waren niet erg bevredigend. Na de operatie leefde Jody Renooij meer dan vijftien jaar als vrouw, maar die ervaring voldeed niet aan haar verwachtingen. Met haar lange en gespierde postuur werd ze vaker als transseksueel beschouwd dan als een vrouw zoals andere vrouwen. Deze voortdurende blootstelling aan de oordelen van de buitenwereld ervoer ze als ‘een uitputtingsslag’. Hoewel ze in die periode geregeld een vriendje of vriendin had, verliepen de relaties met zowel mannelijke als vrouwelijke seksuele partners eigenlijk standaard teleurstellend.
Op de leeftijd van 42 jaar bezocht mevrouw Renooij een plastisch chirurg en vroeg hem haar borstimplantaten te verwijderen. Ze hoopte dat haar leven in de rol van man ‘makkelijker en relaxter’ zou zijn. Verder was ze er nieuwsgierig naar en keek ze ernaar uit om ‘mannelijke persoonlijkheidskenmerken’ aan te nemen, met name meer assertiviteit en dominantie. Ze was uit zichzelf al gestopt met het slikken van vrouwelijke hormonen. Na de borstoperatie begon ze mannelijke hormonen te slikken, waardoor ze inderdaad actiever en agressiever werd.
Door deze verandering is ze zich echter niet beter gaan voelen. Ze miste haar mannelijke genitaliën en besefte dat een echt bevredigende reconstructie daarvan niet mogelijk was. De mannelijke hormonen stimuleerden haar zin in seks, maar een normaal mannelijk orgasme bereiken was niet mogelijk. In plaats van dat ze zich na seksuele gemeenschap ontspannen voelde, was ze juist gespannen en onbevredigd. Bovendien werd het ingewikkelder om een partner te vinden. Ze was nog steeds biseksueel maar voelde zich vooral aangetrokken tot mannen. De meeste homoseksuele mannen hadden geen zin in een relatie (en/of seks) met iemand met vrouwelijke genitaliën, terwijl de meeste heteromannen geen zin hadden in iemand die eruitzag als een man, ook al had die persoon dan vrouwelijke genitaliën. Ze begaf zich weer in lesbische kringen, maar kon daar geen vriendin vinden. Verder merkte ze dat ze door de mannelijke hormonen op haar werk prikkelbaarder en agressiever werd, en dit leidde ertoe dat ze werd ontslagen en in de bijstand terechtkwam, een vernederende achteruitgang vergeleken met haar voorheen zo succesvolle professionele carrière.
Mevrouw Renooij was ongeveer 51 jaar toen ze stopte met het slikken van mannelijke hormonen en ontdekte dat haar vrouwelijke identiteit nog steeds erg herkenbaar aanwezig was, nog meer zelfs dan ze zelf had verwacht. Ze kwam tot rust, vond een nieuwe baan en kwam tot de conclusie dat haar vrouw-zijn toch echt onomkeerbaar was.