Gewichtstoename
Susan L. McElroy, MD
Bespreking
Yvonne IJsselwoud vertelt over episoden van overeten met als belangrijk kenmerk het gevoel dat ze haar eetgedrag niet kan beheersen. Ze eet snel en gaat door met eten tot ze zich overvol voelt. Ze eet alleen, en na afloop walgt ze van zichzelf en voelt ze zich rot. Deze episoden doen zich meerdere keren per week voor en er is geen sprake van onaangepaste compensatoire gedragingen, zoals braken of het gebruik van laxantia. Patiënte voldoet dan ook aan de criteria voor de in de DSM-5 nieuwe definitie van de eetbuistoornis.
Hoewel de eetbuistoornis kenmerken gemeen heeft met boulimia nervosa en obesitas, kan ze er goed van worden onderscheiden. Vergeleken met obese mensen zonder eetbuien, maken obese mensen met eetbuien zich meer zorgen over hun gewicht, en hebben ze vaker stemmingsstoornissen, angststoornissen en stoornissen in het gebruik van een middel. En vergeleken met mensen met BN maken mensen met een eetbuistoornis zich minder zorgen over hun gewicht, komt in deze groep obesitas vaker voor en is er minder vaak sprake van comorbide stemmingsstoornissen, angststoornissen en stoornissen in het gebruik van een middel. De DSM-5-criteria voor de eetbuistoornis zijn vergeleken met de voorlopige criteria uit de DSM-IV verbreed. In plaats van het criterium dat vereist dat er gedurende zes maanden minstens twee episoden van eetbuien moeten zijn, vereist de DSM-5 één episode per week gedurende drie maanden. Deze verandering is een van de voorbeelden van het onderzoek naar clustering van symptomen. In dit geval bleek dat mensen met minder frequente en minder lang persisterende eetbui-episoden sterk lijken op mensen met frequentere en langer persisterende episoden. Deze patiënte vertelt dat ze twee of drie episoden per week heeft, zodat ze de lichte variant van de stoornis heeft.
Hoewel een classificatie eetbuistoornis niet kan worden toegekend in aanwezigheid van AN of BN, kunnen patiënten met een eetbuistoornis wel een voorgeschiedenis hebben van andere eetstoornissen en incidenteel inadequaat compensatoir gedrag. Deze patiënte herinnert zich bijvoorbeeld een periode toen ze midden twintig was, waarin zij vaak deelnam aan hardloopwedstrijden en ondanks een chronische voetblessure 55 km per week hardliep. Ook al herinnert ze zich dat ze zich destijds ‘vitaal, gezond en in controle’ voelde, ze had mogelijk ook al BN, als ze in die periode ook eetbuien had en hardliep ter compensatie van het overeten.
Patiënten met een eetbuistoornis melden zich vaak voor behandeling vanwege hun obesitas (BMI ≥30), maar klinische steekproeven geven aan dat een derde van de patiënten met een eetbuistoornis niet obees is. Niet-obese patiënten met een eetbuistoornis zijn meer vergelijkbaar met hun lotgenoten met obesitas dan dat ze van hen verschillen, hoewel ze vaker gezonde en ongezonde gedragingen gericht op gewichtsverlies vertonen. Het is mogelijk dat patiënte ondanks haar lange geschiedenis van eetbuien een normaal gewicht heeft behouden dankzij haar regime van regelmatig sporten. Een andere mogelijkheid is dat het excessieve hardlopen van patiënte destijds is uitgelokt door een episode van hypomanie; ongeveer 15% van de mensen met een bipolaire-II-stoornis heeft ook een eetstoornis, met de eetbuistoornis als meest voorkomende stoornis.
Een eetbuistoornis gaat vaak gepaard met stemmings- en angststoornissen, stoornissen in het gebruik van een middel en impulsbeheersingsstoornissen. Deze patiënte antwoordt ontkennend op vragen naar een voorgeschiedenis van misbruik van alcohol of drugs, maar heeft wel een voorgeschiedenis van recidiverende depressieve stoornissen. In de casusbeschrijving ontbreken details, maar het zou nuttig zijn om het verband te onderzoeken tussen de eetgewoonten van patiënte en haar depressieve symptomen. Een depressieve stoornis kan ook op zichzelf tot overeten leiden, maar wanneer een eetbuistoornis en depressie beide aanwezig zijn, moeten beide classificaties worden toegekend. Tot slot: de persoonlijkheid van patiënte wordt niet besproken, maar eetbuien zijn opgenomen in het criterium over impulsbeheersing van de borderline-persoonlijkheidsstoornis. Als volledig aan de criteria voor beide stoornissen wordt voldaan, moeten beide classificaties worden toegekend.
